Druktemakers

Doen is besmettelijk. Hoe meer mensen je bij elkaar zet, des te harder gaan ze dingen doen. In wereldsteden lopen en rennen en rijden ze langs, over en door elkaar heen als de spreekwoordelijke mieren in hun hoop.

Het ontzag voor doen is ons met de paplepel ingegeven. Zeker in een christelijk land als het onze. "Ga tot de mier, gij luiaard! Zie hare wegen en word wijs," predikt Spreuken 6: 6. Dankzij Animal Planet, National Geographic en Discovery Channel wordt dit advies beter opgevolgd dan ooit. Het is fascinerend om te zien hoe mieren altijd in de weer zijn. Ze sjorren en ze slepen, ze zwoegen en ze ploeteren, ze zijn altijd ergens naar op weg.

Of neem bijen, ook van die uitslovers. Nog even wat nectar hier, daar ook nog maar een drupje, en passant nog even een veldje koolzaad bestuiven en dan weer snel de korf in om voor het heil van de staat te zorgen.

Van die documentaires gaan mensen ook steeds drukker doen. Dat zal immers wel de natuur zijn. Wekkers rinkelen voor dag en dauw, werk wordt verzet en na gedane arbeid wordt de vrije tijd grondig besteed. Maar dieren maken zich helemaal niet zo druk als wij. Zij weten niet dat het leven kort is. Vogels sloven zich wel uit om hun jongen groot te brengen, maar niet in augustus, september, oktober, november, december, januari, februari, maart en april. Dan nemen ze het ervan. Films over bevers doen denken aan reportages over de Japanse auto-industrie. Druk, druk, druk. Maar waarom bouwen bevers zo ijverig aan hun dam? Om er, moe van het bouwen, lang en lui in te kunnen uitrusten. Maar dat zie je nooit op de film, want niks doen beweegt niet, en wat niet beweegt komt niet op tv.

Een mens leeft te snel. Je zou traag moeten leven, traag als stroop in de winter. Hier klinkt de echo uit oudtestamentische tijden, waarin de oproep om 'tot de mieren te gaan' overstemd wordt door de woorden van Jesaja 28: 16: "wie gelooft, die zal niet haasten."

TV-tip

-

NEDERLAND 4

19.16 --KOKEN MET STERREN
-----------Sjors Broeke maakt beversaté.
20.17 --TOETERS EN BELLERS
-----------Programma over asociaal
-----------verkeersgedrag. Vandaag:
-----------middelvingeren.
21.50 --BEVALLINGSVERHALEN
-----------Verhalen uit de grote doos.
23.33 --ZEEMAN MET BOEKEN
-----------Popeye leest voor.

Alleen / Alien

Als het universum oneindig groot is, dan lijkt het een wiskundige zekerheid dat er ergens daarbuiten intelligent leven huist. Maar de kans dat E.T. bij ons in de buurt woont, is aanzienlijk kleiner. Hoeveel kleiner? In 1961 heeft de Amerikaanse astronoom Frank Drake een formule opgesteld waarmee het aantal buitenaardse beschavingen in ons sterrenstelsel kan worden benaderd:

N = R* x f_p x n_e x f_l x f_i x f_c x L

Sindsdien proberen allerhande wetenschappers deze variabelen, waarvan een aantal onzeker of zelfs onbekend is, in te vullen. De antwoorden lopen uiteen van circa nul tot enkele tienduizenden.

Decomponeren

Beethoven's gone, but his music lives on,
And Mozart don't go shopping no more.
You'll never meet Liszt or Brahms again,
And Elgar doesn't answer the door.

Schubert and Chopin used to chuckle and laugh,
Whilst composing a long symphony,
But one hundred and fifty years later,
There's very little of them left to see.

They're decomposing composers.
There's nothing much anyone can do.
You can still hear Beethoven,
But Beethoven cannot hear you.

Handel and Haydn and Rachmaninoff
Enjoyed a nice drink with their meal,
But nowadays no one will serve them,
And their gravy is left to congeal.

Verdi and Wagner delighted the crowds
With their highly original sound.
The pianos they played are still working,
But they're both six feet underground.

They're decomposing composers.
There's less of them every year.
You can say what you like to Debussy,
But there's not much of him left to hear.

Claude Achille Debussy.
Died - 1918.

Christoph Willibald Gluck.
Died - 1787.

Carl Maria von Weber.
Not at all well - 1825. Died - 1826.

Giacomo Meyerbeer.
Still alive - 1863. Not still alive - 1864.

Modest Mussorgsky.
1880 - Going to parties. No fun anymore - 1881.

Johann Nepomuk Hummel.
Chatting away nineteen to the dozen with his
mates down the pub every evening - 1836.
1837 - Nothing.

Monty Python - Decomposing Composers
Monty Python's Contractual Obligation Album, 1980

Vechtkunst

Goed uitgerust

Generaties zijn opgegroeid met Popeye the Sailorman, die op het beslissende moment altijd weer nieuwe energie put uit een blik spinazie. Wat heeft spinazie dat een sperzieboon niet heeft? IJzer. De betekenis van ijzer voor het lichaam werd duidelijk toen de eerste gebouwen van staal werden gemaakt, de Eiffeltoren verrees en locomotieven door Europa begonnen te denderen. Wie spinazie at, werd een man van staal, een vrouw met stalen zenuwen, een kind met een ijzeren wil.

Het zal best waar zijn dat de voedingsleer af en toe een sporter aan een meter meer of een seconde minder helpt, maar van buitenaf gaat het nog beter. Doe een zwempak aan en je wordt een halve dolfijn, met een American Football-outfit ben je zo goed als onkwetsbaar en met klapschaatsen onder je voeten ben je heel de evolutie te vlug af.

Gaat de evolutie van de mens tergend langzaam, die van de kleding gaat met de snelheid van de seizoenen. Nieuwe materialen verminderen de weerstand van een zwemster in het water, fietsers verbouwen met een aerodynamische helm hun hoofd, hardlopers rennen op schoenen waar de evolutie in geen duizend jaar aan toe zou zijn gekomen. Jammer is het alleen dat de tegenstander dezelfde kleren kan aanschaffen. Dat doet je technische voorsprong weer teniet.

Maar daar gaat het niet om. De metamorfose van een mens tot voetballer of bokser is geen kwestie van techniek, maar van magie. Geef je dochter een rokje en een stick en ze is een hockeyster. Dat is de kracht van het uniform. Met een koksmuts ga je vanzelf beter koken, van een politie-uniform krijg je autoriteit en in camouflage-kleding schiet je een konijn nog doder. Onder sporters leeft juist het idee dat je met felle kleuren harder of hoger gaat. Voor de jacht maakt het niets uit; de meeste dieren waarop jagers jagen, zijn kleurenblind...

Quantimaterie

Nog niet zo lang geleden gingen geluiden op dat de Large Hadron Collider - de deeltjesversneller van CERN - planeetopslokkende zwarte gaten zou kunnen produceren. Momenteel draait Dan Brown's Angels & Demons in de bioscopen en worden we gewezen op een ander gevaar dat zou lurken in het laboratorium nabij Genève: antimaterie.

Hoewel Dan Brown's kijk op antimaterie uit de duim is gezogen, is het spul zelf dit zeker niet. We zien sporen ervan in kosmische straling en het wordt met dagelijkse regelmaat wereldwijd geschapen in zogedoopte atom smashers. Ook ziekenhuizen gebruiken radioactieve isotopen die deeltjes antimaterie uitstralen, voor het maken van scans met de techniek die bekend staat als PET.

Volgens de theorie zijn materie en antimaterie op het moment van de oerknal in exact gelijke hoeveelheden gevormd: de natuurwetten schrijven voor dat ze paarsgewijs ontstaan. In de eerste seconde van het bestaan van het universum zouden ze elkaar door contact volledig moeten hebben vernietigd. De kosmos dient gevuld te zijn met licht en verder niets. En toch zijn wij hier. Net als sterren, planeten, manen, kometen en asteroïden. Allemaal, voor zover we kunnen nagaan, opgebouwd uit materie.
Praktijk 1 - Theorie 0.

Op een of andere wijze zijn materie en antimaterie erin geslaagd aan elkaars greep te ontsnappen. Ergens in de diepere regionen van de ruimte ligt antimaterie op de loer en heeft het anti-sterrenstelsels en misschien zelfs anti-leven gevormd. Een interessant speculatie-onderwerp. Men neemt bijvoorbeeld aan dat zwaartekracht dezelfde uitwerking heeft op alle materie. Maar hoe zit het met antimaterie?

TV-tip

-

NEDERLAND 6

20.20 --KRUISPUNT
-----------Actuele achtergronden. Zoals:
-----------de witte muur, bloemetjesbe-
-----------hang en het pitrietgordijn.
20.41 --HERT VAN NEDERLAND
-----------Afl.: De ree.
20.58 --DE MUSICAL AWARDS
-----------Prestigieuze kontlikshow. Wie
-----------wint dit jaar de felbegeerde
-----------Gouden Reetveer?
22.33 --DE TV-DOKTER
-----------Medisch televisiemagazine.
-----------Vandaag: een Sony BRAVIA
-----------KDL-52X5050 met ruis.

Van Melkweg tot quark

Cloverfield

Sinds de DVD-box van het eerste seizoen LOST in 2006 op de Nederlandse markt verscheen, ben ik fan van die serie-vol-mysterie. Inmiddels dekt 'lostaholic' de lading beter: na elke nieuwe aflevering spit ik fora en blogs door voor de laatste feitjes en theorieën.
Toen in 2008 de film Cloverfield uitkwam - geproduceerd door J.J. Abrams: bedenker, schrijver, producent en regisseur van LOST - ging ik met mijn broertje en een goed gevoel de bioscoopzaal binnen. En met een nog beter gevoel kwamen we weer buiten.

Dit is een bijzondere film, die vanaf de start spijkers met koppen slaat: logo van de filmstudio, logo van de productiemaatschappij en de film begint. Het is een document dat kaal wordt gebracht als een tape die gevonden is "at incident site US-447 - area formerly known as Central Park". (Een aardige geste naar LOST-fans is het logo van The Dharma Initiative, rechtsonder.) Het ontbreken van openingscredits en muziek geeft een hoge meerwaarde aan de directheid van het geheel.

De opzet van Cloverfield is simpel: Rob gaat naar Japan verhuizen en het afscheidsfeestje dat hij geeft, wordt verstoord door een aardschok en een stroomstoring. Als duidelijk wordt dat de oorzaak hiervan een enorm monster is, dat door de straten van New York trekt, is de chaos compleet. De rest van de stad probeert naar veiliger oorden te vluchten, maar Rob en een handvol vrienden begeven zich dwars door de brandhaard naar het appartement van zijn vriendinnetje Beth, die daar gewond vastzit.

Cloverfield neemt de invalshoek die we in 1999 zagen in The Blair Witch Project: alle actie ontvouwt zich door de lens van één enkele handheld camera die de hoofdrolspelers meedragen. Deze stijl werkt: het geeft het geheel een hoge dosis realisme en een persoonlijke kwaliteit. Naast toeschouwer, voel je je deelgenoot. Het meeste filmwerk wordt overigens gedaan door het personage Hud, een naam die knipoogt naar head-up display.
Een bijzonder originele vertelwijze die goed uitpakt, is dat het beeldmateriaal dat we zien óver een eerdere opname, die al op de videoband stond, is heengetapet: Rob en Beth tijdens een willekeurig dagje uit. En dát filmpje, dat van tijd tot tijd te zien is op stukken waar vooruitgespoeld is, bevat het belangrijkste puzzelstukje...

Na de verplichte trage openingsscène, waarin de personages kort en effectief worden geïntroduceerd, gaat de film over tot actie. Eén van de meest doeltreffende stukken uit de film is de scène volgend op de blackout: de straat loopt vol met mensen die hulpeloos toezien hoe het hoofd van het Vrijheidsbeeld met een klap op straat landt. Heel even vangen we een glimp op van het monster en wat volgt is blinde paniek die wild om zich heen grijpt. Het resultaat hakt erin en wekt de suggestie van een beklemmend realistische nieuwsuitzending. Vanaf dit punt wordt het hoge tempo geen seconde losgelaten.

Bij dit soort films is het altijd erop of eronder wat special effects betreft en het Cloverfield-team levert CGI van de bovenste plank. De scène op de Brooklyn Bridge, waarbij de groep raakt ingesloten tussen het leger en het monster, is indrukwekkend. 'Realistisch' is hier bijna een understatement.

Waar het monster de ster is van deze creature feature, kwijten de menselijke protagonisten zich hooguit redelijk van hun taak. Ze hebben dan ook niet echt veel om mee te werken. Geen van de karakters is bijzonder interessant en hun onderlinge band houdt onder een vergrootglas weinig stand. Dat voor een onbekende cast gekozen is, is ook een pluspunt: het verhoogt zowel de betrokkenheid van de kijker als de spanning. Wie er de volgende op het slachtofferlijstje is, blijft immers een vraagteken.

Een ander sterk punt is de lengte van de film. Hij dringt zich niet op en stopt voldoende actie in de relatief korte duur. 73 minuten is bovendien exact de lengte van een Digital Video Tape zoals die in de camcorder. Dit ooggetuigenverslag, gericht op de YouTube generatie, is niet één lang shot: soms staat de camera uit en wordt het verhaal even later opgepikt en af en toe zie je delen van de videoband waar overheen is getapet.

Regisseur Reeves en producer Abrams hebben de destijds door virale marketing aangewakkerde hype rond de film volledig waargemaakt. Ze leveren een beklemmende achtbaanrit af, die een originele wending geeft aan het monster movie genre. Daarbij blijft het monster zelf niet verscholen. Het goedkope camerawerk deed aanvankelijk vermoeden dat het om een low budget productie ging, waarbij geen geld was voor fatsoenlijke special effects. Niets is minder waar en het monster toont zich uiteindelijk in al zijn afgrijselijke omvang.

TV-tip

-

BELGIË 3

00.35 --HOMESHOPPING
-----------Waarin om
01.21 --- Halfje wit
01.35 --- Volle melk
01.46 --- Doos eieren
02.05 --- Keukenrollen
02.30 --- Hagelslag

TV-tip

-

RAI UNO 2

19.20 --DE DEURWAARDER
-----------De familie Steenslag heeft nog
-----------geen nagel om aan de kont te
-----------krabben. Want die heeft de
-----------deurwaarder afgeknipt. Maar
-----------een heleboel mensen weet niet
-----------dat je die nagel na vijf jaar te-
-----------rugkrijgt. Mits aan alle verplich-
-----------tingen is voldaan natuurlijk.
21.22 --COMMISSARIS BOKKE
-----------Belgische maxi-serie
-----------Kamiel ontfermt zich over zijn
-----------broer Hubbe. Dakdekker Petr
-----------voelt zich hierdoor behoorlijk in
-----------zijn wiek gepikt, want het wa-
-----------terhoofd van Hubbe sprak hem
-----------boekdelen. Om precies te zijn:
-----------de 48-delige Winkler Prins,
-----------maar dan nat. Als Petr en Ka-
-----------miel elkaar ontmoeten in café
-----------Chez Minée gaat het dak eraf.
-----------Aan Commissaris Bokke de zwa-
-----------re taak het dak terug te vinden.

Leve de zombie

Als er een maatschappelijke hiërarchie bestaat onder monsters, staan zombies niet bovenaan de lijst. Misschien staan ze niet eens óp de lijst. Ze zijn niet cool, zoals weerwolven. Ze hebben geen bovenmenselijke krachten. Ze zijn niet gedistingeerd, zoals Dracula, die (net als Frankenstein) zijn afstamming kan herleiden naar een gerespecteerde negentiende-eeuwse roman. Zombies hebben alleen een aantal films van George A. Romero en een liedje van The Cranberries.

Maar de laaggeklasseerde zombies zijn aan het opklimmen. De afgelopen tijd waren vampiers de populaire jongens van de klas, door o.a. de Twilight boeken. Op het moment is er een wisseling van de wacht gaande. Later dit jaar zal Woody Harrelson te zien zijn in de zom-com Zombieland en Mark 'Quantum of Solace' Forster regisseert de filmversie van de zombie-bestseller World War Z. Ook comics haken in: de serie Marvel Zombies heeft breinverslindende versies van vrijwel alle bekende superhelden in de hoofdrol. De zombie-game Resident Evil 5 ging in de eerste twee weken vier miljoen keer over de toonbank. En Michael Jackson's Thriller komt als musical op de planken van Broadway.

Blijkbaar is niemand heilig of veilig voor de uitmelkbare legioenen des doods. Zelfs Jane Austen niet: Seth Grahame-Smith is de auteur van een nieuwe roman getiteld Pride and Prejudice and Zombies, waarin de Engelse familie Bennet met vijf uithuwbare dochters hordes zwalkende ondoden van zich af moet slaan. Omdat, zoals de beroemde openingszin ons vertelt:

'It is a truth universally acknowledged, that a zombie in possession of brains, must be in want of more brains.'

Wat is er dan aantrekkelijk aan zombies? In het geval van vampiers is het antwoord vrij eenvoudig. Ze zijn knap, mysterieus en charmant. Ze gaan goed gekleed en zijn dikwijls in het bezit van een kasteel. En ze zijn onsterfelijk. Ik kan me voorstellen dat men er één zou willen zijn, of dat men met een vampier naar bed zou willen. Maar niemand wil met spuuglelijke, ontbindende zombies naar bed. Ze zijn ook niet bepaald een intellectuele uitdaging. Toch hebben ze ook positieve eigenschappen: ongecompliceerdheid, doorzettingsvermogen, ogenschijnlijke onuitroeibaarheid.

Het antwoord op de vraag zal zijn dat zombies ons iets zeggen over de Zeitgeist. Het is heden ten dage begrijpelijk om bang te zijn voor een aantal kwesties; op meerdere plaatsen in de wereld opereren grote groepen zonder menselijk gezicht, die kwaad in de zin hebben en waarmee niet te onderhandelen valt.
Maar als je zombies zoekt, vind je ze ook dichter bij huis. Wie heeft er geen oud-klasgenoot die is opgestaan uit de dood en die plotseling is opgedoken als Facebook-vriend of als volger op Twitter?
Tot slot past geen monster beter bij het huidige niveau van ecologische onrust dan de zombie: biologisch afbreekbaar en gemaakt van 100% gerecyclede mens.

Zombies zijn de monsters van het volk. LEVE de zombie!

TV-tip

-

LUXEMBURG 9

20.33 --BATMAN & ROBIN
-----------Filmdrama (Zw/'98) van
-----------Ingmär Sëpeïn.
-----------Als Batman na een dag hard
-----------mensen redden thuiskomt en
-----------Robin nog steeds in zijn nest
-----------ligt te roken, knapt er niets.
22.14 --TWINS
-----------Koreaanse tekenfilmserie
-----------van Jack Iechan.
-----------Afl. 815:
-----------De broers Harry en Barry lij-
-----------ken sprekend op elkaar. Tot-
-----------dat ze Herman ontmoeten.

TV-tip

-

FRANKRIJK 2

21.00 --MURDER BY DEATH
-----------Actiefilm (Roe/'64) van
-----------Ron Toebreak, met o.a.
-----------Dimitri Haargrens.
-----------Brigitte wordt net zolang
-----------vermoord tot ze dood is.
-----------Haar tweelingneef Wilfred
-----------besluit daarop hopman en
-----------uitvinder van nachtkaar-
-----------sen te worden. Maar wat
-----------hij niet weet, is dat je daar-
-----------voor Mavo moet hebben...

The Prestige

Op 9 maart passeerde The Affirmation de revue op dit blog. Vandaag een ander boek van dezelfde auteur:

The Prestige is de negende roman van de hand van de Brit Christopher Priest. Het 416 pagina's tellende boek kwam uit in 1995 en won onder andere de World Fantasy Award. Het is Priest's bekendste werk, in 2006 op het witte doek gebracht door Christopher Nolan, regisseur van Memento, Batman Begins en The Dark Knight.

The Prestige vertelt het verhaal van twee rivaliserende illusionisten uit de laat 19e eeuw: de aristocratische Rupert Angier en zijn tegenhanger uit de arbeidersklasse, Alfred Borden. Hun vete beïnvloedt zelfs latere generaties in de jaren 1990.

Een raadselachtige familiegeschiedenis intrigeert Andrew Westley en zijn zoektocht naar antwoorden brengt hem bij Kate Angier en het verhaal over de vijandschap van hun voorouders. De roman neemt ons vervolgens zo'n 130 jaar mee terug in de tijd en behandelt, in twee gescheiden secties, de levensverhalen van Alfred Borden en Rupert Angier.

Borden vertelt zijn verhaal op (opzettelijk) verwarrende wijze, in de vorm van een commentaar op een boek over toneelmagie. Op zeker moment verkrijgt de drang om zijn verhaal te vertellen het overwicht en gaat hij gedetailleerd in op zijn leven en op de wedijver met Angier. We komen erachter dat Borden een verbluffende illusie heeft ontwikkeld, die niemand kan doorgronden. Een truc die vervolgens verbeterd wordt door Angier, tot grote woede van Borden.
De verhaalstructuur maakt dan de overstap naar Angier's formelere dagboek. Dit vormt het leeuwendeel van de roman en voert ons door zijn jeugd en zijn eerste stappen in de wereld der goochelarij. Tot een onfortuinlijke ontmoeting met Borden plaatsvindt...

Priest doet zijn verhaal via eerste-persoons-perpectieven uit de doeken, waarbij hij met gemak schakelt tussen zijn prozastijlen voor de twee tijdvakken.

Naast het geven van een inkijkje in de wonderlijke wereld van podiummagie, weet Priest het turn-of-the-century gevoel over te brengen: het loslaten van het oude tijdperk en het omarmen van het nieuwe, gesymboliseerd door de opkomst van elektriciteit. Elektriciteit is haast zelf een personage in de roman: tot leven gewekt door de historische figuur Nikola Tesla, die een ondergeschikte, maar cruciale rol speelt in de vertelling, en versterkt door Angier's verwondering over het fenomeen, die overgaat in fetisjistische bewondering.

The Prestige is een mysterie. Soms denk je een plotwending van mijlenver te zien aankomen, waarop deze vingervlug uit het zicht wordt gewerkt en wordt vervangen door iets onvoorziens. De ideeën die in de roman worden verkend hinten subtiel naar science fiction, maar tegen het einde van het verhaal komen deze elementen openlijk boven water. Dat Priest alle zaken overtuigend geaard weet te houden, is een diepe buiging voor zijn vakmanschap waard. De finale is een knap, meerduidig einde van een fantastisch opgebouwd enigma.

The Prestige is één van de fijnstgeschreven 'andere' science fiction romans die ik heb gelezen. Ook de film is geweldig, zij het met andere plotontwikkelingen dan het boek.

Andere aanraders met vergelijkbare thematiek:

• het boek Carter Beats The Devil: speelt zich af in de jaren '20 van de vorige eeuw, de hoogtijdagen van de podiummagie;


• de film The Illusionist: een liefdesgeschiedenis in fin de siècle Wenen. Kostuums, Jugendstil, decadentisme en magie.

TV-tip

-

NEDERLAND 3

17.02 --ZL@PPELING
17.40 --Sesambol
18.13 --Coco en Jappie
19.18 --in de ballenbak
-----------Humor van de
-----------middelste plank.
19.00 --Testbeeld
-----------Beeldtest.
19.18 --Tegenlicht
-----------Informatief program-
-----------ma voor spookrijders.
20.00 --Circus Pavlov
-----------Waarbij eerst wordt
-----------geapplaudiseerd en
-----------dan pas valt de acro-
-----------baat uit de ringen.
23.17 --Journaal
-----------Journaliteiten.
00.20 --Nieuws
-----------Doodlopende herhaling.

TV-tip

FRANKRIJK 5

20.38 --RATATOUILLE
-----------Filmdrama (F/'97) van
-----------Alain Billen, met David
-----------Entrecoté, Anne-Franca
-----------Enguerre e.a.
-----------Jean-Pierre ontdekt tot zijn
-----------ongenoegen, maar iemand
-----------is hem voor. Stella be-
-----------geeft zich daarom in het
-----------holst van de nacht. Als ze
-----------besluit kaas te gaan maken,
-----------barst de bom, met alle
-----------gevolgen en meer. - Niet
-----------geschikt voor kijkers.

The Karate Kid

De pechvogel van 10 maart is nog in leven, dankzij de karate-techniek 'de kraanvogel'. Hier toegepast op een overmoedig vlerkje met haantjesgedrag:

Veel mensen zullen deze stand associëren met de ultieme actie in de sleutelscène van The Karate Kid. De stijl die Mr. Miyagi in de film onderwijst, heet Okinawa gōjū-ryū karate-do, gekenmerkt door 'zachte' cirkeltechnieken in de verdediging en harde, directe technieken in de aanval. Zacht: 'Wax on, wax off', wat de oude baas een gepoetste auto oplevert en Daniel-san helpt de techniek onbewust in zijn instinctieve spiergeheugen te registreren. Hard: de maegeri naar de kin waarmee de slechterik in de film knockout wordt getrapt.

In eerdere artikelen heb ik kort al eens gerefereerd aan karate. Ik heb het geluk gehad lange tijd te mogen trainen onder Chris de Jongh, voormalig wereldkampioen in deze discipline. Hij is fysiotherapeut, dus ook de anatomische aspecten van karate (alsmede van mogelijke aanvallers) werden wekelijks deskundig in de dojo met ons doorgenomen.

Aan de sensei, sempai en leden van de Stichting voor Japanse en Okinawaanse Krijgskunsten: domo arigato gozaimasu!

What's in a name...?

Misdaadverslaggever c.q. crime fighter Peter R. de Vries heet voluit Peter Rudolf de Vries. Dat middeninitiaal staat dus niet voor Reporter of Rechercheur. Misschien voelt de nasale BN'er van SBS en RTL zich opgelaten de naam Rudolf te moeten delen met een rendier met een rode neus, maar hij had zijn tweede naam m.i. ook kunnen weglaten. De 'R.' is meer een decadent bijvoegsel dan een afkorting.

Initialisten vinden we in ons land m.n. in literaire kring: Annie M.G. Schmidt, Drs. P. en A. F. Th. van der Heijden maken deel uit van dit gezelschap. Zonder de vertrouwde initialen klinken hun namen 'kaal'. Laatstgenoemde brengt tegenwoordig zelfs boeken uit onder uitsluitend de initialen van zijn voornamen. Dat is iemand als W. F. Hermans nooit gelukt. Uit de Nederlandse kunstwereld kennen we verder Wim T. 'Ernie van Sesamstraat' Schippers en Hans G. 'Eric de Noorman' Kresse.

In de VS wonen meer initialisten dan in NL. Het gebruik van initialen is er een probaat middel om de ene Jan-met-de-korte-achternaam van de soms talloze anderen te onderscheiden. Denk aan senior en junior Bush: George Herbert Walker Bush en zijn zoon George (voorheen: Johnnie) Walker Bush. Deze laatste wordt ook wel Dubya genoemd, naar zijn initiaal 'W.'.

De namen die schuilgaan achter de initialen van Franklin D. Roosevelt en John F. Kennedy, a.k.a. JFK, zijn bekend. Dwight D(avid) Eisenhower en Lyndon B(aines) Johnson worden ook altijd genoemd met middeninitiaal. Zij illustreren een basisvereiste voor succesvol initialisme: dat 90% van de buitenstaanders geen idee heeft waar het initiaal voor staat.

Dan is er nog het verschijnsel van het initiaal dat helemaal niet verwijst naar een naam, zoals bij Harry S Truman. 'S' is zijn volledige tweede naam en geen afkorting. Dit schijnt een vaker voorkomend gebruik te zijn in Amerikaanse families van Schots-Ierse afkomst, en ook onder de Amish, die de eerste letter van de meisjesnaam van de moeder gebruiken als tweede naam voor zoons en dochters.

Er zijn ook personen die hun tweede naam blijkbaar zó mooi vinden dat ze hun voornaam terugbrengen tot een initiaal: auteurs F. Scott Fitzgerald en E. Annie Proulx, filmmaker M. Night Shyamalan, FBI-baas J. Edgar Hoover, Scientology-baas L. Ron Hubbard en Homer Simpson's baas C. Montgomery Burns. En nu ik toch een fictieve initialist noem, dan ook deze: Wile E. Coyote, 'Mad' Alfred E. Neuman en Olivier B. Bommel.

Een greep uit alleen mijn eigen boekenkast levert al meer dan een handvol initialisten op, met soms dubbele of zelfs driedubbele initialen: J.R.R. Tolkien, George R.R. Martin, Philip K. Dick, Arthur C. Clarke, Ursula K. Le Guin, C.S. Lewis, J.K. Rowling, D.H. Lawrence, J.D. Salinger, T.S. Eliot, e.a.

De muziekindustrie doet ook volop aan initialisme en wordt nog overtroefd door Hollywood. De lijst is schier eindeloos, maar wie het vermelden waard zijn: E.T., 007's M en Q en i.h.b. The A-Team's B.A., een rol van Mr. T.

Was getekend:
J.L.