‡ Pieuvre ‡

Schuld en Boete

2009-07-23T00:00:00.005+02:00

Eén van de sterkste motoren van de mens, is schuld: pijnlijker dan een enkelblessure, knagender dan een migraine, in staat om hele levens te vergallen. Het idee tekort te schieten, kan bomen van kerels knakken en de mooiste vrouw haar glans ontnemen.

Komt je geest er niet meer uit, laat de spanning er dan via het lichaam uit ontsnappen. Heel het lichaam dient zo als uitlaatklep. De Neanderthalers van de klas zijn bijvoorbeeld een stuk handelbaarder nadat ze hun klasgenoten een uurtje omver hebben getrefbald. Het kwaad zweet er wel uit.

De gebruikte terminologie 'stoom afblazen' en 'de druk van de ketel halen' stamt uit het tijdperk van de industriële revolutie. Met een eenvoudige veiligheidsklep kon je de enorme, angstaanjagende krachten die door stoom worden opgewekt, beteugelen. Deed je dat niet, dan barstte de ketel uit elkaar en was de ravage niet te overzien.
Het beeld van de menselijke psyche als een ziedende ketel sloot mooi aan bij de oude opvattingen over het lichaam als een vat, gevuld met levenssappen als bloed, zweet en gal. Waren die sappen niet in evenwicht, dan moest je er een aftappen. Het populairst was aderlaten; tegenwoordig geeft men de voorkeur aan gal spuien en zich in het zweet werken.

Of sport een geschikt reinigingsmiddel is voor de ziel valt te bezien. Maar het helpt wel tegen het schuldgevoel. Je hebt boete gedaan. Boete hoort bij schuld. Gebeden moeten worden gezegd, in ernstige gevallen bedevaarten ondernomen. Gelovigen die hun rozenkrans afprevelen, kraal voor kraal, weesgegroet voor weesgegroet, doen denken aan sporters die hun opdrukken afwerken - 27, 28, 29 - en een veld marathonlopers aan een massale bedevaart.

Boekdoek IX

2009-07-20T00:00:00.001+02:00

Jeune fille lisant
- Théodore Roussel, 1886-87 -

Gedachtenis

2009-07-18T12:10:00.008+02:00

De mens is een groepsdier. Reizen druist dan ook in tegen zijn natuur. Ver van zijn eigen groep, in vreemde landen, stommelt de toerist verdwaasd rond als een van zijn hoop afgedwaalde mier. Zich aan zijn reisgids vastklampend botst hij gevelkijkend tegen gehaaste autochtonen, de vreemde taal werpt hem terug tot het stadium van een stamelend kind. Wie zou in de verregende fietser de eerbiedwaardige middenstander uit Berlijn herkennen, of in de zwetende stoethaspel een oplettend ingenieur uit Madrid?

Zodra mensen op reis gaan, trekken ze alles uit wat goed en alles aan wat slecht staat: te lange korte broeken, te korte korte broeken, hoedjes en hemden met daarop bloemen die de Schepper ons barmhartig had bespaard.
Toeristen wekken altijd iets op: meestal lachlust, soms medelijden en altijd hebzucht. Vroeger werden de reizigers in hinderlagen gelokt, uitgeschud en verkracht; tegenwoordig legt men zich toe op belazeren, afzetten en oplichten. Alleen al voor een primaire behoefte als slapen is de toerist al gauw een fortuin kwijt.

Als bewijs voor de verwoestende invloed die de reis op hun smaak heeft gehad, brengen mensen souvenirs mee terug. Wat voor eisen mag je stellen aan een voorwerp dat slechts dient om te herinneren? Geen. En het resultaat is ernaar. Rotzooi. Eenmaal tot souvenir gestold blijkt wat een reisherinnering waard is. Daarom doen klompen niet denken aan Nederland, koekoeksklokken niet aan het Zwarte Woud en Eiffeltorentjes niet aan Parijs, maar souvenirs aan souvenirwinkels. Zelfs van de verste reis ooit door de mens volbracht, naar de maan, wist men met niets beters thuis te komen dan een zak stenen...

Openingszin 4

2009-07-16T00:00:00.001+02:00

Druktemakers

2009-07-14T00:00:00.008+02:00

Doen is besmettelijk. Hoe meer mensen je bij elkaar zet, des te harder gaan ze dingen doen. In wereldsteden lopen en rennen en rijden ze langs, over en door elkaar heen als de spreekwoordelijke mieren in hun hoop.

Het ontzag voor doen is ons met de paplepel ingegeven. Zeker in een christelijk land als het onze. "Ga tot de mier, gij luiaard! Zie hare wegen en word wijs," predikt Spreuken 6: 6. Dankzij Animal Planet, National Geographic en Discovery Channel wordt dit advies beter opgevolgd dan ooit. Het is fascinerend om te zien hoe mieren altijd in de weer zijn. Ze sjorren en ze slepen, ze zwoegen en ze ploeteren, ze zijn altijd ergens naar op weg.

Of neem bijen, ook van die uitslovers. Nog even wat nectar hier, daar ook nog maar een drupje, en passant nog even een veldje koolzaad bestuiven en dan weer snel de korf in om voor het heil van de staat te zorgen.

Van die documentaires gaan mensen ook steeds drukker doen. Dat zal immers wel de natuur zijn. Wekkers rinkelen voor dag en dauw, werk wordt verzet en na gedane arbeid wordt de vrije tijd grondig besteed. Maar dieren maken zich helemaal niet zo druk als wij. Zij weten niet dat het leven kort is. Vogels sloven zich wel uit om hun jongen groot te brengen, maar niet in augustus, september, oktober, november, december, januari, februari, maart en april. Dan nemen ze het ervan. Films over bevers doen denken aan reportages over de Japanse auto-industrie. Druk, druk, druk. Maar waarom bouwen bevers zo ijverig aan hun dam? Om er, moe van het bouwen, lang en lui in te kunnen uitrusten. Maar dat zie je nooit op de film, want niks doen beweegt niet, en wat niet beweegt komt niet op tv.

Een mens leeft te snel. Je zou traag moeten leven, traag als stroop in de winter. Hier klinkt de echo uit oudtestamentische tijden, waarin de oproep om 'tot de mieren te gaan' overstemd wordt door de woorden van Jesaja 28: 16: "wie gelooft, die zal niet haasten."

Zondergang

2009-07-12T00:00:00.001+02:00

Tot stof

2009-07-10T00:00:00.031+02:00

De meeste doden worden begraven. We zeggen dat we ze nooit zullen vergeten en werken ze ondertussen snel uit het zicht. Zand erover.

In de vlammen van het crematorium ontbindt een lichaam aanzienlijk vlotter dan bij de geleidelijke verbranding in de magen van allerlei lijkenvretertjes. Bij 1100 °C is het lijk binnen twee uur tot stof en as opgestookt. Sneller kan de bijbelse profetie uit Genesis 3: 19 niet worden vervuld. Toch heeft de kerk zich lang tegen crematie verzet. Lijkverbranding is in de christelijke traditie een straf voor godloochenaars, heksen en sodomieten. Om de slechtheid van zijn daden voorgoed van het aangezicht der aarde te verdrijven, moest de dader zelf in rook opgaan. Stof en as werden door de wind naar alle hoeken verstrooid, opdat het lichaam zich bij de wederopstanding nooit meer bij elkaar zou weten te rapen.

Begraven of cremeren, het eindprodukt is en blijft hetzelfde: stof. Vijfeneenhalve pond stof. Het is een ontluisterende gedachte dat de mooiste vrouw uiteindelijk is terug te brengen tot een hoopje stof. Maar er is troost: de hoogste bomen en grootste gebergten vergaan ook tot stof. Je loopt erover en ziet het dansen in een zonnestraal.

Bon mot

2009-07-09T00:00:00.007+02:00

32 schermvullende elektronenmicroscopie-foto's: - klik -

Beat This...

2009-07-07T00:00:00.003+02:00

Igor Presnyakov

Le Tour de France

2009-07-04T00:00:00.015+02:00

Massasport bestaat bij de gratie van de media. Of het nu het neanderthalesk gehakkel op de tv is van de voetbalgod zelf, of de neo-intellectualistische lofzang in Hard Gras, het gaat erom een sterveling eerst tot een goddelijk formaat op te pompen, om vervolgens vol verbazing vast te stellen hoe groot hij wel niet is. Wat weer reden is om door te pompen.

Schoolvoorbeeld is Le Tour de France, die niet door fietsers maar door journalisten is bedacht. Het initiatief werd in 1903 genomen door het blad L'Auto, dat de wedstrijd van meet af aan van een mythische dimensie voorzag.

Op zichzelf is er, zeker in een tijd zonder televisie, weinig te zien aan een karavaan renners, maar een verhaal over heldenmoed, afzien, samenwerking en afgunst is de ideale kruising tussen een epos en een soap. Renners worden in de journalistiek voorzien van homerische bijnamen als 'de meedogenloze schoenmaker van Rouen' of 'de verschrikkelijke bakker uit Grenoble'. De renners rennen, het volk juicht, de kassa's rinkelen. Helden worden niet geboren, ze worden gemaakt.

In principe moet je roeien met de riemen die je hebt. Wat veel mensen niet kunnen uitstaan, is dat een ander met dezelfde riemen toch sneller roeit. Als je het onderste uit de kan hebt gehaald, zit er nog maar één ding op: vals spelen. Dat heet doping.
Bij doping gaat het veelal om geneesmiddelen. Als een zieke van een geneesmiddel beter wordt, wordt een gezonde er het best van. Doping doet met het lichaam wat alcohol met de geest doet: ze verhoogt de pijngrens, geeft je moed en vergroot het spektakel. Maar het loopt uit op een puinhoop. Er bestaan dan ook morele bezwaren, samen te vatten in "FOEI!"

Doping verdraagt zich slecht met de sport, omdat ze ongezond is. Als sport gezond is, is doping "BAH!". Maar dat is eigenlijk de vraag. Niet de doping is ongezond, maar de Tour zelf. De helse tocht is een hele toer en zonder doping nauwelijks uit te rijden.

Boekdoek VIII

2009-07-03T00:00:00.008+02:00

Roser. Marie I Haven.
- Peder Severin Krøyer, 1893 -

Zin in H1N1

2009-07-02T00:00:00.004+02:00

Ondanks dat Gaston zich 16 avonden achter elkaar door het personeel van "PACO's TACO's" in zijn gezicht had laten hoesten, zat een deelname aan de pandemie, en de bijbehorende extra aandacht van zijn omgeving, er tot dusver niet in.

Reuze interessant

2009-07-01T00:00:00.011+02:00

Voor een potje vergapen mogen ze mij wakker maken, midden in de nacht, of het nu aan een wonderbaarlijk dier is, een verblindend mooie vrouw, of een echt heel erg lelijk kind.
In vroeger dagen had men daar speciale inrichtingen voor, op de kermis, waar je je kon vergapen aan lilliputters, de dikke dame of de vrouw met de baard. "Komt dat zien!" En men kwam zien. Om de nieuwsgierigheid te bevredigen, maar ook vanwege de geruststelling die ervan uitging: dat alles altijd erger kon, de bochel hoger, de gezichten mismaakter, de toorn van de Here hardvochtiger.
Men keek en huiverde. Maar er waren ook bewonderende blikken. Tegenover de dwergen had je de reuzen. Hoog torenden ze boven het publiek uit, om de droom van elke jongen - de grootste te zijn - aanschouwelijk te maken. Hier had je het levende bewijs dat dromen geen bedrog zijn en mythen op waarheid berusten.

Het geloof aan reuzen is een kenmerk van onze soort. Een volk zonder reuzen is een volk zonder fantasie. Sla er de heilige boeken maar op na. Grootste reus in de Bijbel is Goliath:

'Toen ging er een kampvechter uit, uit het leger der Filistijnen; zijn naam was Goliath, van Gath; zijne hoogte was zes ellen en eene span. En hij had eenen koperen helm op zijn hoofd en hij had een schubachtig pantsier aan; en het gewicht van het pantsier was vijf duizend sikkelen kopers; En een koperen scheenharnas boven zijne voeten, en een koperen schild tusschen zijne schouders; En de schacht zijner spies was als een weversboom, en het lemmet zijner spies was van zes honderd sikkelen ijzers; en de schilddrager ging voor zijn aangezicht.'

Samuël 17: 4-7

Omgerekend was Goliath tussen de twee en drie meter lang en woog zijn pantser bijna 40 kilo. Volgens de Schrift werd hij verslagen door David met een steentje uit een slinger, volgens de schriftgeleerden met de hulp van God. Die had zelf nog bijgedragen aan het ontstaan van de reuzen, lang voor de zondvloed:

'In die dagen waren er reuzen op de aarde, en ook daarna, als Gods zonen tot de dochteren der menschen ingegaan waren, en zich kinderen gewonnen hadden; deze zijn de geweldigen, die van ouds geweest zijn, mannen van name.'

Genesis 6: 4

Bij de Grieken waren de reuzen zelf goden en de goden zelf reuzen. Herakles, hoewel slechts een halfgod, bevocht leeuwen en de zevenkoppige draak Hydra.

Voor de Grieken en christenen was het duidelijk: een reus is zo sterk als hij groot is. In dat opzicht stelde de kermis wel eens teleur. In het echt zijn veel reuzen slungelige leeghoofden op platvoeten, geplaagd door hernia en flauwe grappen. Hun lengte is geen geschenk, maar een straf van de goden. Ze zijn letterlijk uit hun krachten gegroeid...

Golf van ontzag

2009-06-29T00:00:00.007+02:00

TV-tip

2009-06-28T00:00:00.007+02:00

NEDERLAND 4

19.16 --KOKEN MET STERREN
-----------Sjors Broeke maakt beversaté.
20.17 --TOETERS EN BELLERS
-----------Programma over asociaal
-----------verkeersgedrag. Vandaag:
-----------middelvingeren.
21.50 --BEVALLINGSVERHALEN
-----------Verhalen uit de grote doos.
23.33 --ZEEMAN MET BOEKEN
-----------Popeye leest voor.

Nietsverhullend

2009-06-27T00:00:00.029+02:00

Vrouwen pronken met hun borsten. Dat lokt mannen aan. Maar hoe? Borsten weten zelf niet hoe geraffineerd ze te werk gaan. Ze denken misschien dat het om het bolle gaat, het zachte en vooral het vele. Maar kijk eens goed op een receptie vol dames met een décolleté. Waarheen dwalen de blikken van de mannen af? Wat weerhoudt ze van een serieus gesprek? Waar biedt een décolleté uitzicht op? Niet op die longbeschermers, hoe heerlijk ook tentoongesteld, maar op de split ertussen. Deze lokt de ogen van een man tot waar ze mysterieus verdwijnt, als een rivier tussen de rotsen. Niet het vlees wekt zijn verlangen, maar wat daartussen zit: het niets. Met niets brengen vrouwen de mannen het hoofd zo op hol als met niets.

- Décolletwéé -

Mannen zelf zitten ook niet zonder niets. Zij lokken de vrouwen met een kuiltje: de enige plek op de kin waar geen kin zit. Toch vallen veel vrouwen juist op dat kuiltje en op kuiltjes in wangen. Zo druist de belangrijkste aantrekkingskracht ter wereld, die tussen man en vrouw, in tegen de horror vacui. Kunstenaars kennen deze angst als de neiging om heel hun doek, heel hun wand of heel hun kerk vol te schilderen tot er geen leeg plekje meer over is.

MIJmering

2009-06-25T00:00:00.025+02:00

Dit wordt ons niet ontnomen: lezen
en ademloos het blad omslaan,
ver van de dagelijksheid vandaan.
Die lezen, mogen eenzaam wezen.

Uit: Onvervreemdbaar
Ida Gerhardt (1905 - 1997)

In de Ban van de Ringen

2009-06-23T00:00:00.004+02:00

- Manen en ringen rond Saturnus -

(Klik = buitenaards mooie foto's.)

Schuldsanering

2009-06-22T00:00:00.000+02:00

Ben je ziek, zwak of misselijk, dan heb je een probleem met je gezondheid. Is de helft van de bevolking ziek, zwak of misselijk, dan is er iets mis met de volksgezondheid. Die is geen verantwoordelijkheid van de burger, maar van de staat.

Dat we twee keer zo oud worden als onze betovergrootouders is niet te danken aan onverzadigde vetzuren en oefeningen aan de rekstok, maar aan inenting en riolering. Dankzij deze staatsmaatregelen zijn klassieke infectieziekten zo goed als uitgeroeid. De putjesschepper heeft ons de gezondheid gebracht, niet de hartspecialist of de sport. Waar het niet lukte, kreeg de individuele burger de schuld. Was het ooit de Kerk die zei dat je tering had omdat je had gezondigd, nu was het je eigen schuld omdat je niet hygiënisch was geweest: etensresten laten slingeren, je handen niet gewassen na het plassen, je tanden niet gepoetst. Dat voelt niet lekker. Het gevoel schuldig te zijn, is haast niet te torsen. Het maakt je tot je eigen vijand. Schuld kun je niet wegslikken, niet afwerpen. Er is maar één uitweg. Geef hem een ander.

Zo zwaar als het krijgen van de schuld is, zo licht gaat het geven ervan. Schuld is als een hete kool, die van ziel tot ziel wordt doorgegeven. Hoe eerder je hem kwijt bent, hoe beter. Zelfs dieren weten dat. Zet twee ratten in een kooi en geef ze een stroomstoot. Dan bijten ze elkaar. Iemand moet toch de schuld hebben...? Ze kunnen moeilijk hun kooi de schuld geven. Voor zoiets doms moet je mens zijn. Die geeft moeiteloos de schuld aan zaken. Hij is te laat omdat de brug open was, de spoorbomen dicht, of het horloge stuk. Slaat een mens zich op de duim, dan heeft de hamer het gedaan. Gereedschap is er niet om een gat te boren of een plank te zagen, ze dient om het schuldgevoel af te kopen.

Boekdoek VII

2009-06-21T00:00:00.002+02:00

In The Orangery
- Charles Edward Perugini (1839-1918) -

Zinspreuk

2009-06-20T00:00:00.018+02:00

Rudi's credo 'Als ik met de billen bloot moet, leg ik ook mijn snikkel op tafel,' bleek niet zo'n goede insteek op zijn sollicitatiegesprek.

Wonderbroek

2009-06-19T00:00:00.045+02:00

Een dezer dagen zal Rafael Nadal laten weten of hij fit genoeg is om vanaf maandag aanstaande zijn Wimbledon-titel te verdedigen.

De service van de jonge Spanjaard is al legio malen beschreven, nagedaan en bespot. Vooral vanwege dat éne moment in zijn rituelen, waarbij hij zonder gêne zijn onderbroek uit z'n bilspleet trekt. De linkerhand hanteert het racket, de rechterhand stuitert tennisballen en plukt. Niet een discreet plukje met de toppen van duim en wijsvinger, maar zoals je een stuk bloemkool uit het gootsteenputje graaft. Wat voor onderbroeken Nadal ook draagt, één ding staat vast: ze zijn van bijzonder matige kwaliteit.

- Graafael Naadal -

Het lijkt The King of Clay zelf allerminst te storen, die onderbroek die naar alle plekken kruipt waar je hem niet wilt hebben. Misschien is hij het gewend. Of misschien weet hij niet beter. Het lijkt me sterk. Ik denk dat Rafa het maar wat goed weet. Zijn onderbroek is één van zijn wapens, vooral tegen rivaal Roger Federer, de smetteloze Zwitser. Geboren en getogen in een land dat gegrondvest is op Pünktlichkeit. Wit is er sneeuwwit, niet paella-geel. Laat staan Costa del Sol-bruin. Telkens wanneer Nadal zijn slip uit zijn bilspleet vist, blokkeert Federer en vloeit zijn concentratie weg. Dat schaamteloze naadgraven van Nadal is in Zwitserland waarschijnlijk bij wet verboden.

Boekdelen spreken

2009-06-18T00:00:00.006+02:00

(Meer verknipte covers alhier en hierzo.)

Alleen / Alien

2009-06-16T00:00:00.026+02:00

Als het universum oneindig groot is, dan lijkt het een wiskundige zekerheid dat er ergens daarbuiten intelligent leven huist. Maar de kans dat E.T. bij ons in de buurt woont, is aanzienlijk kleiner. Hoeveel kleiner? In 1961 heeft de Amerikaanse astronoom Frank Drake een formule opgesteld waarmee het aantal buitenaardse beschavingen in ons sterrenstelsel kan worden benaderd:

N = R* x f_p x n_e x f_l x f_i x f_c x L

Sindsdien proberen allerhande wetenschappers deze variabelen, waarvan een aantal onzeker of zelfs onbekend is, in te vullen. De antwoorden lopen uiteen van circa nul tot enkele tienduizenden.

Openingszin 3

2009-06-15T00:00:00.001+02:00

Decomponeren

2009-06-14T08:16:00.020+02:00

Beethoven's gone, but his music lives on,
And Mozart don't go shopping no more.
You'll never meet Liszt or Brahms again,
And Elgar doesn't answer the door.

Schubert and Chopin used to chuckle and laugh,
Whilst composing a long symphony,
But one hundred and fifty years later,
There's very little of them left to see.

They're decomposing composers.
There's nothing much anyone can do.
You can still hear Beethoven,
But Beethoven cannot hear you.

Handel and Haydn and Rachmaninoff
Enjoyed a nice drink with their meal,
But nowadays no one will serve them,
And their gravy is left to congeal.

Verdi and Wagner delighted the crowds
With their highly original sound.
The pianos they played are still working,
But they're both six feet underground.

They're decomposing composers.
There's less of them every year.
You can say what you like to Debussy,
But there's not much of him left to hear.

Claude Achille Debussy.
Died - 1918.

Christoph Willibald Gluck.
Died - 1787.

Carl Maria von Weber.
Not at all well - 1825. Died - 1826.

Giacomo Meyerbeer.
Still alive - 1863. Not still alive - 1864.

Modest Mussorgsky.
1880 - Going to parties. No fun anymore - 1881.

Johann Nepomuk Hummel.
Chatting away nineteen to the dozen with his
mates down the pub every evening - 1836.
1837 - Nothing.

Monty Python - Decomposing Composers
Monty Python's Contractual Obligation Album, 1980

Vechtkunst

2009-06-13T00:00:00.001+02:00

Goed uitgerust

2009-06-12T00:00:00.002+02:00

Generaties zijn opgegroeid met Popeye the Sailorman, die op het beslissende moment altijd weer nieuwe energie put uit een blik spinazie. Wat heeft spinazie dat een sperzieboon niet heeft? IJzer. De betekenis van ijzer voor het lichaam werd duidelijk toen de eerste gebouwen van staal werden gemaakt, de Eiffeltoren verrees en locomotieven door Europa begonnen te denderen. Wie spinazie at, werd een man van staal, een vrouw met stalen zenuwen, een kind met een ijzeren wil.

Het zal best waar zijn dat de voedingsleer af en toe een sporter aan een meter meer of een seconde minder helpt, maar van buitenaf gaat het nog beter. Doe een zwempak aan en je wordt een halve dolfijn, met een American Football-outfit ben je zo goed als onkwetsbaar en met klapschaatsen onder je voeten ben je heel de evolutie te vlug af.

Gaat de evolutie van de mens tergend langzaam, die van de kleding gaat met de snelheid van de seizoenen. Nieuwe materialen verminderen de weerstand van een zwemster in het water, fietsers verbouwen met een aerodynamische helm hun hoofd, hardlopers rennen op schoenen waar de evolutie in geen duizend jaar aan toe zou zijn gekomen. Jammer is het alleen dat de tegenstander dezelfde kleren kan aanschaffen. Dat doet je technische voorsprong weer teniet.

Maar daar gaat het niet om. De metamorfose van een mens tot voetballer of bokser is geen kwestie van techniek, maar van magie. Geef je dochter een rokje en een stick en ze is een hockeyster. Dat is de kracht van het uniform. Met een koksmuts ga je vanzelf beter koken, van een politie-uniform krijg je autoriteit en in camouflage-kleding schiet je een konijn nog doder. Onder sporters leeft juist het idee dat je met felle kleuren harder of hoger gaat. Voor de jacht maakt het niets uit; de meeste dieren waarop jagers jagen, zijn kleurenblind...

Boekdoek VI

2009-06-09T00:00:00.003+02:00

On The Beach Bournemouth

- Henry Scott Tuke, 1882 -

Quantimaterie

2009-06-08T00:00:00.023+02:00

Nog niet zo lang geleden gingen geluiden op dat de Large Hadron Collider - de deeltjesversneller van CERN - planeetopslokkende zwarte gaten zou kunnen produceren. Momenteel draait Dan Brown's Angels & Demons in de bioscopen en worden we gewezen op een ander gevaar dat zou lurken in het laboratorium nabij Genève: antimaterie.

Hoewel Dan Brown's kijk op antimaterie uit de duim is gezogen, is het spul zelf dit zeker niet. We zien sporen ervan in kosmische straling en het wordt met dagelijkse regelmaat wereldwijd geschapen in zogedoopte atom smashers. Ook ziekenhuizen gebruiken radioactieve isotopen die deeltjes antimaterie uitstralen, voor het maken van scans met de techniek die bekend staat als PET.

Volgens de theorie zijn materie en antimaterie op het moment van de oerknal in exact gelijke hoeveelheden gevormd: de natuurwetten schrijven voor dat ze paarsgewijs ontstaan. In de eerste seconde van het bestaan van het universum zouden ze elkaar door contact volledig moeten hebben vernietigd. De kosmos dient gevuld te zijn met licht en verder niets. En toch zijn wij hier. Net als sterren, planeten, manen, kometen en asteroïden. Allemaal, voor zover we kunnen nagaan, opgebouwd uit materie.
Praktijk 1 - Theorie 0.

Op een of andere wijze zijn materie en antimaterie erin geslaagd aan elkaars greep te ontsnappen. Ergens in de diepere regionen van de ruimte ligt antimaterie op de loer en heeft het anti-sterrenstelsels en misschien zelfs anti-leven gevormd. Een interessant speculatie-onderwerp. Men neemt bijvoorbeeld aan dat zwaartekracht dezelfde uitwerking heeft op alle materie. Maar hoe zit het met antimaterie?

TV-tip

2009-06-06T00:00:00.005+02:00

NEDERLAND 6

20.20 --KRUISPUNT
-----------Actuele achtergronden. Zoals:
-----------de witte muur, bloemetjesbe-
-----------hang en het pitrietgordijn.
20.41 --HERT VAN NEDERLAND
-----------Afl.: De ree.
20.58 --DE MUSICAL AWARDS
-----------Prestigieuze kontlikshow. Wie
-----------wint dit jaar de felbegeerde
-----------Gouden Reetveer?
22.33 --DE TV-DOKTER
-----------Medisch televisiemagazine.
-----------Vandaag: een Sony BRAVIA
-----------KDL-52X5050 met ruis.

Gezichtsbedrog

2009-06-05T00:00:00.013+02:00

GEMEEN & NEUTRAAL

ALBERT EINSTEIN

Bekijk deze foto's nu van vijf meter afstand...

Zinnenprikkelend

2009-06-04T00:00:00.018+02:00

De ouders van Ilona, die de jongens op school wel wilde flashen in ruil voor een reep chocolade, waren allesbehalve blij met de buitensporige tandartsrekening.

Openingszin 2

2009-06-01T00:00:00.005+02:00

Boekdoek V

2009-05-31T00:00:00.002+02:00

Girl in a Red Dress Reading by a Swimming Pool
- Sir John Lavery (1865-1941) -

Des duivels oorkussen

2009-05-30T00:00:00.008+02:00

Als je op de schilderijen van Jheronimus Bosch af mag gaan, is de Hel een oord vol slechtgemutste duivels en kortaangebonden demonen, die je van 's morgens vroeg tot 's avonds laat roosteren en je met een blokfluit in je achterste poken.

Tuin der Lusten, 1500-1505
(Drieluik, rechterpaneel: Hel, detail)

Zelf had ik me de Hel voorgesteld zonder fluit, maar tot in alle hoeken gevuld met verveling. Alleen verveling is groots genoeg om heel de Hel te vullen.

Verveling is een zonde tegen het leven. Leven onderscheidt zich van het levenloze door eigenschappen als beweging, voortplanting en prikkelbaarheid. Al wat leeft, reageert op prikkels. Aangename prikkels lokken het, onaangename verjagen het, gebrek aan prikkels stompt het leven af. Omdat de dieren in de dierentuin zich niet meer zelf in leven hoeven te houden, zit er weing leven meer in. Een vogel die niet mag vliegen vervalt in een staat van lethargie, ijsberen gaan ijsberen en een tijger oefent vast voor later als een haardkleedje.

Dankzij je werk hoef je je nooit te vervelen. Tot de vrije tijd aanbreekt: die moet je zelf besteden. In hun vrije tijd zijn mensen zo mogelijk nog ijveriger dan op de werkvloer. Liefst gaan ze ergens heen. Op de fiets, met de auto, per vliegtuig, lopend desnoods. Zolang je je verplaatst, heb je er geen erg in dat je je verveelt. Zo vrij als een trekvogel willen we zijn...

Van Melkweg tot quark

2009-05-28T00:01:00.000+02:00

Openingszin 1

2009-05-27T00:00:00.007+02:00

Golfoorlog

2009-05-25T00:00:00.007+02:00

Alternatieve kop: Waterstofbom

Cloverfield

2009-05-24T00:00:00.040+02:00

Sinds de DVD-box van het eerste seizoen LOST in 2006 op de Nederlandse markt verscheen, ben ik fan van die serie-vol-mysterie. Inmiddels dekt 'lostaholic' de lading beter: na elke nieuwe aflevering spit ik fora en blogs door voor de laatste feitjes en theorieën.
Toen in 2008 de film Cloverfield uitkwam - geproduceerd door J.J. Abrams: bedenker, schrijver, producent en regisseur van LOST - ging ik met mijn broertje en een goed gevoel de bioscoopzaal binnen. En met een nog beter gevoel kwamen we weer buiten.

Dit is een bijzondere film, die vanaf de start spijkers met koppen slaat: logo van de filmstudio, logo van de productiemaatschappij en de film begint. Het is een document dat kaal wordt gebracht als een tape die gevonden is "at incident site US-447 - area formerly known as Central Park". (Een aardige geste naar LOST-fans is het logo van The Dharma Initiative, rechtsonder.) Het ontbreken van openingscredits en muziek geeft een hoge meerwaarde aan de directheid van het geheel.

De opzet van Cloverfield is simpel: Rob gaat naar Japan verhuizen en het afscheidsfeestje dat hij geeft, wordt verstoord door een aardschok en een stroomstoring. Als duidelijk wordt dat de oorzaak hiervan een enorm monster is, dat door de straten van New York trekt, is de chaos compleet. De rest van de stad probeert naar veiliger oorden te vluchten, maar Rob en een handvol vrienden begeven zich dwars door de brandhaard naar het appartement van zijn vriendinnetje Beth, die daar gewond vastzit.

Cloverfield neemt de invalshoek die we in 1999 zagen in The Blair Witch Project: alle actie ontvouwt zich door de lens van één enkele handheld camera die de hoofdrolspelers meedragen. Deze stijl werkt: het geeft het geheel een hoge dosis realisme en een persoonlijke kwaliteit. Naast toeschouwer, voel je je deelgenoot. Het meeste filmwerk wordt overigens gedaan door het personage Hud, een naam die knipoogt naar head-up display.
Een bijzonder originele vertelwijze die goed uitpakt, is dat het beeldmateriaal dat we zien óver een eerdere opname, die al op de videoband stond, is heengetapet: Rob en Beth tijdens een willekeurig dagje uit. En dát filmpje, dat van tijd tot tijd te zien is op stukken waar vooruitgespoeld is, bevat het belangrijkste puzzelstukje...

Na de verplichte trage openingsscène, waarin de personages kort en effectief worden geïntroduceerd, gaat de film over tot actie. Eén van de meest doeltreffende stukken uit de film is de scène volgend op de blackout: de straat loopt vol met mensen die hulpeloos toezien hoe het hoofd van het Vrijheidsbeeld met een klap op straat landt. Heel even vangen we een glimp op van het monster en wat volgt is blinde paniek die wild om zich heen grijpt. Het resultaat hakt erin en wekt de suggestie van een beklemmend realistische nieuwsuitzending. Vanaf dit punt wordt het hoge tempo geen seconde losgelaten.

Bij dit soort films is het altijd erop of eronder wat special effects betreft en het Cloverfield-team levert CGI van de bovenste plank. De scène op de Brooklyn Bridge, waarbij de groep raakt ingesloten tussen het leger en het monster, is indrukwekkend. 'Realistisch' is hier bijna een understatement.

Waar het monster de ster is van deze creature feature, kwijten de menselijke protagonisten zich hooguit redelijk van hun taak. Ze hebben dan ook niet echt veel om mee te werken. Geen van de karakters is bijzonder interessant en hun onderlinge band houdt onder een vergrootglas weinig stand. Dat voor een onbekende cast gekozen is, is ook een pluspunt: het verhoogt zowel de betrokkenheid van de kijker als de spanning. Wie er de volgende op het slachtofferlijstje is, blijft immers een vraagteken.

Een ander sterk punt is de lengte van de film. Hij dringt zich niet op en stopt voldoende actie in de relatief korte duur. 73 minuten is bovendien exact de lengte van een Digital Video Tape zoals die in de camcorder. Dit ooggetuigenverslag, gericht op de YouTube generatie, is niet één lang shot: soms staat de camera uit en wordt het verhaal even later opgepikt en af en toe zie je delen van de videoband waar overheen is getapet.

Regisseur Reeves en producer Abrams hebben de destijds door virale marketing aangewakkerde hype rond de film volledig waargemaakt. Ze leveren een beklemmende achtbaanrit af, die een originele wending geeft aan het monster movie genre. Daarbij blijft het monster zelf niet verscholen. Het goedkope camerawerk deed aanvankelijk vermoeden dat het om een low budget productie ging, waarbij geen geld was voor fatsoenlijke special effects. Niets is minder waar en het monster toont zich uiteindelijk in al zijn afgrijselijke omvang.

Boekdoek IV

2009-05-22T00:00:00.000+02:00

The Picture Book
- Robert Frederick Blum (1857-1903) -

TV-tip

2009-05-21T00:00:00.007+02:00

BELGIË 3

00.35 --HOMESHOPPING
-----------Waarin om
01.21 --- Halfje wit
01.35 --- Volle melk
01.46 --- Doos eieren
02.05 --- Keukenrollen
02.30 --- Hagelslag

Verboden vrucht

2009-05-20T00:00:00.005+02:00

Alternatieve kop: Boanaan / Bananaconda

Geen zin

2009-05-18T00:00:00.003+02:00

In de driehoeksverhouding mevrouw Lodewijks - Jezus Christus - meneer Lodewijks waren de sexuele bijdragen van meneer Lodewijks meestal van een beschamend niveau.

Vertekend beeld

2009-05-16T00:00:00.015+02:00

We weten allemaal wanneer we een meesterwerk onder ogen hebben. Als we vervolgens weglopen, vergeten we het tafereel niet, maar de gevoelstoestand die we tijdens het kijken ondervonden, begint onze herinnering te kleuren. Sommige details worden uitvergroot, andere vervagen. Mettertijd wordt het schilderij steeds meer van onszelf en steeds minder van de kunstenaar.

Ik ben op dit fenomeen gestuit via één van de fascinerendste schilderijen ter wereld: Las Meninas (De Hofdames) van Diego Velázquez, uit 1656. De eerste reactie als ik dit schilderij weer zie, is steevast teleurstelling over de grove handgemaaktheid van het canvas en de schijnbare afwezigheid van luisterrijkheid. Maar ineens val ik dan weer onder Velázquez' betovering, als nooit tevoren, en heb ik medelijden met de onbenul die ik blijkbaar was toen ik het werk voor het laatst zag. Deze keer heb ik het helemaal door! Maar blijft dat zo? Geen schijn van kans. Zodra ik ophoud met kijken, is mijn geheugen alweer begonnen met het bevooroordeeld compliceren van de eenvoud van de likjes verf die een klein meisje weergeven. Een klein meisje dat een rood glas iets krijgt aangeboden, te midden van een beschaafd gezelschap, op een bepaalde dag.

---

(Of een niet-rood glas, zoals bij Pablo Picasso hieronder.)

Boekdoek III

2009-05-15T00:00:00.002+02:00

A Girl Reading

- Frank Duveneck, 1877 -

The Knife - Heartbeats

2009-05-13T00:00:00.019+02:00

De meest betoverende reclame van de afgelopen jaren moet wel die voor de Sony BRAVIA televisie uit 2006 zijn, waarin honderdduizenden gekleurde stuiterballen in slowmotion hun weg naar beneden vinden over een steile straat in San Francisco. Het begeleidende gitaarspel van José González en de tekst van het liedje Heartbeats werken een feelgood hypnose sterk in de hand.

De videoclip van het originele nummer, van het Zweedse duo The Knife, speelt zich ook af op een steile straat:

(Edit d.d. 19 juni 2009, mededeling van YouTube: Deze video bevat een audiotrack waarvoor niet door alle houders van auteursrecht toestemming is gegeven. Het geluid is uitgeschakeld.)
(Edit d.d. 01 juli 2009: gebruik de onderste afspeelbalk om het nummer te beluisteren!)

HEARTBEATS

One night to be confused
One night to speed up truth
We had a promise made
Four hands and then away

Both under influence
We had divine sense
To know what to say
Mind is a razorblade

To call for hands of above
To lean on
Wouldn't be good enough
For me, oh

One night of magic rush
The start - a simple touch
One night to push and scream
And then relief

Ten days of perfect tunes
The colors red and blue
We had a promise made
We were in love

To call for hands of above
To lean on
Wouldn't be good enough
For me, oh
(2x)

And you,
You knew the hand of the devil
And you
Kept us awake with wolves teeth
Sharing different heartbeats
In one night

To call for hands of above
To lean on
Wouldn't be good enough
For me, oh
(2x)

The Knife - Heartbeats
Deep Cuts, 2003

Aantrekken van de economie

2009-05-12T00:00:00.009+02:00

Alternatieve kop: Kleedgeld

PopMuziek

2009-05-11T00:00:00.006+02:00

Feit en Fictie

2009-05-10T00:00:00.023+02:00

Fictie is een vreemd genre. Het is tegelijkertijd verzonnen en realiteit. Onwerkelijk op het ene moment en tintelend bedrieglijk op het andere, als de hartslag van een schim. Net als een leugen kan het zijn dat het allesbehalve overeenstemt met de werkelijkheid en tegelijkertijd allesonthullend is, kloppend, wat betreft de psychologie van degene die de onjuiste verklaring aflegt.

Daarom is in de literatuur, van Cervantes tot Murakami, de geestesverwarring een regelmatig aangeboorde bron, waarin de verbeelding van een romanpersonage vervlochten raakt met de kalmere fictie van de roman zelf. Denk aan Kafka's Das Urteil (1913), dat begint met een man die een brief schrijft aan een oude vriend, die naar Sint Petersburg is verhuisd. Enkele bladzijden verder trekt hij in twijfel of die vriend eigenlijk wel bestaat...

In de standaard derde-persoons-vertelling is een kleine nuance vaak voldoende om ervoor te zorgen dat we alert zijn op verzinsels van een karakter.

Als ik de tram in Den Haag zou beschrijven vanuit het perspectief van een twaalfjarig jongetje en ik schreef 'De deuren sloten na tien seconden en de halte viel weg', dan zou ik al dan niet exact kunnen zijn over hoe lang de tramdeuren geopend blijven, maar de opmerking zou buiten twijfel staan. Als ik daarentegen zou schrijven 'De deuren sloten na precies tien seconden en de halte viel onafwendbaar weg', dan zouden deze twee bijvoegsels de houding van de lezer doen verstarren. ("Wie is deze jongen, voor wie punctualiteit zo manisch belangrijk is en die de wereld zo apart bekijkt?") Als hetzelfde jongetje in die tram een gesprek opvangt tussen een man en een vrouw en het hem opvalt dat de vrouw wacht tot de man is uitgesproken en hij opmerkt dat 'hun stemmen elkaar nooit raakten,' zouden we ons deelgenoot kunnen voelen van een wereld vol buitengewoon zintuiglijke ergernis. Alsof de erwt altijd door de matrassen prikt, ongeacht hoeveel erop liggen.

Zinnen als deze, bijna onmerkbare afwijkingen van de gedeelde realiteit, bereiden ons voor op veel grotere en duidelijkere eigenaardigheden. En op een boel leesplezier.

Fictie: één groot pseudo-statement.

Boekdoek II

2009-05-08T00:00:00.006+02:00

Young Woman Reading By a Window

- Delphin Enjolras (1857-1945) -

Zacht uitgedrukt

2009-05-07T00:00:00.004+02:00

'What I like in a good author is not what he says, but what he whispers.'

- Logan Pearsall Smith (1865-1946)

Op je neus kijken

2009-05-06T00:00:00.006+02:00

Uilen gelden als het toppunt van wijsheid. Dat hebben ze aan hun grote ogen te danken. Illustratoren die lollig willen zijn, zetten een uil ook nog eens een bril op. Dat maakt hem nog wijzer. Professoren en bibliothecaressen dragen immers ook allen een bril, dat is algemeen bekend. Hoe slechter je ziet, hoe beter je denkt...? Waar of niet waar, het omgekeerde gaat in ieder geval wel op: goede ogen gaan ten koste van je hersenen.

Goede ogen nemen in het hoofd kostbare ruimte in beslag. Bij de mens wordt vijf procent van de schedelholte door de ogen ingenomen. Dat lijkt niet veel, maar het heeft ons toch onze goede reuk gekost. Tussen de twee ogen is geen plaats meer voor een ouderwets goede apenneus. We kunnen niet eens meer ruiken of onze vrouwtjes vruchtbaar zijn. Van de neus is net genoeg over om er een brilletje op te zetten...

Stuk geslagen

2009-05-05T00:00:00.006+02:00

Of: Schakelig voorval

TV-tip

2009-05-03T00:00:00.006+02:00

RAI UNO 2

19.20 --DE DEURWAARDER
-----------De familie Steenslag heeft nog
-----------geen nagel om aan de kont te
-----------krabben. Want die heeft de
-----------deurwaarder afgeknipt. Maar
-----------een heleboel mensen weet niet
-----------dat je die nagel na vijf jaar te-
-----------rugkrijgt. Mits aan alle verplich-
-----------tingen is voldaan natuurlijk.
21.22 --COMMISSARIS BOKKE
-----------Belgische maxi-serie
-----------Kamiel ontfermt zich over zijn
-----------broer Hubbe. Dakdekker Petr
-----------voelt zich hierdoor behoorlijk in
-----------zijn wiek gepikt, want het wa-
-----------terhoofd van Hubbe sprak hem
-----------boekdelen. Om precies te zijn:
-----------de 48-delige Winkler Prins,
-----------maar dan nat. Als Petr en Ka-
-----------miel elkaar ontmoeten in café
-----------Chez Minée gaat het dak eraf.
-----------Aan Commissaris Bokke de zwa-
-----------re taak het dak terug te vinden.

Boekdoek I

2009-05-02T00:00:00.014+02:00

Compartiment C, Car 193

- Edward Hopper, 1938 -

Leve de zombie

2009-05-01T00:00:00.059+02:00

Als er een maatschappelijke hiërarchie bestaat onder monsters, staan zombies niet bovenaan de lijst. Misschien staan ze niet eens óp de lijst. Ze zijn niet cool, zoals weerwolven. Ze hebben geen bovenmenselijke krachten. Ze zijn niet gedistingeerd, zoals Dracula, die (net als Frankenstein) zijn afstamming kan herleiden naar een gerespecteerde negentiende-eeuwse roman. Zombies hebben alleen een aantal films van George A. Romero en een liedje van The Cranberries.

Maar de laaggeklasseerde zombies zijn aan het opklimmen. De afgelopen tijd waren vampiers de populaire jongens van de klas, door o.a. de Twilight boeken. Op het moment is er een wisseling van de wacht gaande. Later dit jaar zal Woody Harrelson te zien zijn in de zom-com Zombieland en Mark 'Quantum of Solace' Forster regisseert de filmversie van de zombie-bestseller World War Z. Ook comics haken in: de serie Marvel Zombies heeft breinverslindende versies van vrijwel alle bekende superhelden in de hoofdrol. De zombie-game Resident Evil 5 ging in de eerste twee weken vier miljoen keer over de toonbank. En Michael Jackson's Thriller komt als musical op de planken van Broadway.

Blijkbaar is niemand heilig of veilig voor de uitmelkbare legioenen des doods. Zelfs Jane Austen niet: Seth Grahame-Smith is de auteur van een nieuwe roman getiteld Pride and Prejudice and Zombies, waarin de Engelse familie Bennet met vijf uithuwbare dochters hordes zwalkende ondoden van zich af moet slaan. Omdat, zoals de beroemde openingszin ons vertelt:

'It is a truth universally acknowledged, that a zombie in possession of brains, must be in want of more brains.'

Wat is er dan aantrekkelijk aan zombies? In het geval van vampiers is het antwoord vrij eenvoudig. Ze zijn knap, mysterieus en charmant. Ze gaan goed gekleed en zijn dikwijls in het bezit van een kasteel. En ze zijn onsterfelijk. Ik kan me voorstellen dat men er één zou willen zijn, of dat men met een vampier naar bed zou willen. Maar niemand wil met spuuglelijke, ontbindende zombies naar bed. Ze zijn ook niet bepaald een intellectuele uitdaging. Toch hebben ze ook positieve eigenschappen: ongecompliceerdheid, doorzettingsvermogen, ogenschijnlijke onuitroeibaarheid.

Het antwoord op de vraag zal zijn dat zombies ons iets zeggen over de Zeitgeist. Het is heden ten dage begrijpelijk om bang te zijn voor een aantal kwesties; op meerdere plaatsen in de wereld opereren grote groepen zonder menselijk gezicht, die kwaad in de zin hebben en waarmee niet te onderhandelen valt.
Maar als je zombies zoekt, vind je ze ook dichter bij huis. Wie heeft er geen oud-klasgenoot die is opgestaan uit de dood en die plotseling is opgedoken als Facebook-vriend of als volger op Twitter?
Tot slot past geen monster beter bij het huidige niveau van ecologische onrust dan de zombie: biologisch afbreekbaar en gemaakt van 100% gerecyclede mens.

Zombies zijn de monsters van het volk. LEVE de zombie!

Waanzin

2009-04-28T00:00:00.002+02:00

Ronnie had in zijn leven zo veel drugs gebruikt, dat het hem eigenlijk niet meer interesseerde wat die twee paarse kabouters hem vanaf de wc-vloer stonden toe te roepen.

Leesfout

2009-04-27T00:00:00.004+02:00

HTTP Error 404 - Page Not Found

Spaarvarkens en Geldwolven

2009-04-25T00:00:00.014+02:00

Poen, pieken, cash. Gewoon wat woorden, zou je zeggen. Maar deze woorden herbergen een onheilspellende psychologische kracht. Laat ze een paar keer door je mond rollen (geld moet immers rollen) en je wordt een ander persoon. Alleen al het nadenken over woorden die men associeert met geld schijnt ons terughoudender te maken om anderen te helpen. En het kan vreemder: het tastbaar in handen hebben van geld kan de steek van sociale afwijzing en zelfs fysieke pijn verlichten.

Dit alles is merkwaardig wanneer je nagaat wat geld eigenlijk behoort te zijn. Voor economen is het niet meer dan een ruilmiddel dat het leven efficiënter maakt. Net als een hamer ons in staat stelt een spijker in een plank te slaan, stelt geld ons in staat markten te hebben die de prijs bepalen van praktisch alles, van een pak melk tot een Picasso.
Echter: geld wakkert meer passie aan dan een hamer ooit zou kunnen. We kunnen er gewoonweg niet rationeel mee omgaan. Maar waarom niet?
De realiteit is dat we niet rationeel zijn. In plaats van het te behandelen als een werktuig dat met objectieve precisie gebruikt dient te worden, staan we geld toe in eeuwenoude emotionele delen van ons brein te tappen, vaak met onvoorspelbare gevolgen.

Onze relatie met geld heeft vele facetten. Hoe meer we ontdekken over het effect dat geld op ons heeft, des te duidelijker komt boven water dat de hersenen van de ene persoon erop reageren als ware het een drug, terwijl het voor een ander als een vriend is.
Sommige mensen lijken verslaafd aan het oppotten van elke cent, terwijl anderen door het gat in hun hand naar de wereld kijken en onmogelijk kunnen sparen voor een appeltje voor de dorst. Een aantal studies suggereert zelfs dat de zucht naar geld verweven is met hongergevoelens. Proefpersonen die honger hadden, waren minder geneigd geld te geven aan een goed doel dan degenen die net hun buikje hadden rondgegeten.
En omdat het hebben van een grote hoeveelheid geld betekent dat je meer spullen kunt kopen, staat het virtueel synoniem met status - zozeer dat het verliezen ervan kan leiden tot depressie en zelfmoord.

Geld heeft dus een veel ingewikkeldere greep op ons dan de meeste economen willen accepteren. In deze tijden van financiële tekortkoming kan inzicht in de psychologie van geld de wijze waarop we ermee omgaan verbeteren. Dit zielloze ruilmiddel heeft een grote emotionele en mentale impact en het is tijd dat de modellen van economen hier rekening mee houden.

(On)doeltreffend

2009-04-24T00:00:00.001+02:00

TV-tip

2009-04-23T00:00:00.015+02:00

LUXEMBURG 9

20.33 --BATMAN & ROBIN
-----------Filmdrama (Zw/'98) van
-----------Ingmär Sëpeïn.
-----------Als Batman na een dag hard
-----------mensen redden thuiskomt en
-----------Robin nog steeds in zijn nest
-----------ligt te roken, knapt er niets.
22.14 --TWINS
-----------Koreaanse tekenfilmserie
-----------van Jack Iechan.
-----------Afl. 815:
-----------De broers Harry en Barry lij-
-----------ken sprekend op elkaar. Tot-
-----------dat ze Herman ontmoeten.

Dooddoener

2009-04-21T00:00:00.004+02:00

Eindelijk had Gert het met zijn dagelijkse opmerking 'Het smaakt alsof het voor de ratten is' bij het rechte eind.

LeesVoer Voor Psychologen

2009-04-20T00:01:00.003+02:00

Alternatieve koppen: Onderb(r)oekje of Tafel-kleed-je

SchaakMad

2009-04-19T00:00:00.059+02:00

Oure days be datyd
To be chek-matyd;
With drawttys of deth.

Uit: Vppon a deedmans hed - John Skelton (1460? - 1529)

(Vrij vertaald:
Onze dagen zijn getekend,
Ons schaakmat is berekend;
Door de schaduw des Doods.)

Drijft schaken spelers die hun hele leven hieraan wijden tot waanzin? Een serieuze vraag, als je in ogenschouw neemt dat van de eerste negen wereldkampioenen er twee écht klinische gevallen waren (Morphy en Steinitz), er één onstabiel was (Aljechin) en één er een vreemde levenswijze en dito denkbeelden op nahield (Fischer). Sowieso lijkt het stempel 'excentriek' op veel schakers de lading niet te dekken.

De vraag wordt versterkt door het feit dat de twee beste en bekendste verhalen over schaken, Stefan Zweig's Schachnovelle (1944) en Vladimir Nabokov's The Defense (1964), gaan over schakers die mentaal zijn afgetakeld.

Om de vraag te analyseren helpt het onderscheid te maken tussen 'psychose' en 'neurose'. Deze laatste is een afwijking die bestaat in de alledagelijksheid, zoals het dwangmatig en overmatig wassen van je handen. Wat in deze gevallen gebeurt, is het verspillen van energie. Psychose daarentegen is een verlammende terugtrekking uit de werkelijkheid, zoals bij manische depressiviteit of schizofrenie.

Bijna alle mensen vertonen neurotische trekjes - in schaken en in het leven - zoals het dragen van een favoriet shirt dat 'geluk' zou brengen, of het hebben van een talisman voor succes, zoals voetbalteams een mascotte hebben. Dit is binnen bepaalde grenzen volkomen onschuldig.

Topschakers verschillen van 'gewone' schakers in de intensiteit van hun psychologische betrokkenheid bij het spel. Een bron van druk die introverte neigingen versterkt, is dat bij kampioenschapsschaken de spelers al hun planning binnenshoofds moeten doen; ze mogen niet praten en de stukken alleen aanraken als ze een zet doen, een bijna geheiligde handeling. Dit betekent dat ze zich terugtrekken in een totale innerwereld, en het kan gebeuren dat een speler zó geïnternaliseerd raakt dat hij de schaakwereld verwart met de echte wereld.

Er bestaat een vertaling van een regel van een onbekende Griekse dichter, die in Antigone van Sophokles wordt aangehaald: 'Die de godheid wil verderven, beneemt zij eerst het verstand.' Deze zin wordt bij voorkeur geciteerd wanneer de stap van genialiteit naar waanzin wordt beschreven.

Het Amerikaanse genie Paul Morphy leed aan paranoia. Hij dacht jarenlang dat bepaalde personen, in het bijzonder zijn zwager, hem trachtten te vergiftigen. Hij accepteerde in die periode alleen voedsel uit handen van zijn moeder en zijn ongetrouwde jongere zuster. Morphy stierf plotseling in bad, waarschijnlijk aan een herseninfarct en naar verluid omringd door vrouwenschoenen.

De Rus Aleksandr Aljechin, die vier keer trouwde met vrouwen die twintig tot dertig jaar ouder waren dan hijzelf, was een excessieve alcoholist. De mare gaat dat hij bij een bepaalde manifestatie dermate dronken was dat hij gewoon op de vloer begon te pissen. Zelfs tijdens de match om het wereldkampioenschap, in 1935 tegen onze landgenoot Max Euwe, werd Aljechin voor het begin van één van de partijen flink aangeschoten aangetroffen.

De hersenen van de Oostenrijker Wilhelm Steinitz, de eerste officiële wereldkampioen, waren tegen het einde van zijn leven dermate aangetast dat hij dacht dat elektrische impulsen vanuit zijn lichaam zijn schaakstukken in de door hem gewenste richting konden sturen. Het verhaal dat hij trachtte met God contact te maken om Hem uit te dagen voor een tweekamp, schijnt op waarheid te berusten. Hij stond in die periode thuis regelmatig bij zijn onzichtbare telefoon op antwoord te wachten. Zulk blasfemisch gedrag werd in de negentiende eeuw onmiddellijk afgestraft: Steinitz stierf kort na zijn onvervulbare poging in een gekkenhuis.

In jezelf praten. Vastzitten. Doordraaien. Denken dat je God bent. Nooit meer schaken. De waanzin is van alle tijden.

Instructieboekje

2009-04-17T00:00:00.003+02:00

TV-tip

2009-04-16T00:00:00.008+02:00

FRANKRIJK 2

21.00 --MURDER BY DEATH
-----------Actiefilm (Roe/'64) van
-----------Ron Toebreak, met o.a.
-----------Dimitri Haargrens.
-----------Brigitte wordt net zolang
-----------vermoord tot ze dood is.
-----------Haar tweelingneef Wilfred
-----------besluit daarop hopman en
-----------uitvinder van nachtkaar-
-----------sen te worden. Maar wat
-----------hij niet weet, is dat je daar-
-----------voor Mavo moet hebben...

Leesvrees en Ontdekgek

2009-04-15T00:00:00.016+02:00

Lezen heb ik altijd graag gedaan. Soms neemt het zulke vormen aan dat ik last heb van abibliofobie: de angst om zonder leesmateriaal te komen zitten. Veel langer geleden al betrapte ik mezelf erop dat ik vooral in de trein lijd aan agoraxenobibliomanie: obsessieve nieuwsgierigheid naar boeken die vreemden lezen in openbare ruimtes. Ik probeer altijd in elk geval de titel te achterhalen, maar het liefst ook een paar regels mee te lezen.

Der Bücherwurm
- Carl Spitzweg, ca. 1850 -

Werkwoorden

2009-04-13T00:00:00.010+02:00

Tijdens de drie dagen die Petra verkleed als hamburger in een winkelcentrum werkte, liep hier naïeve mensbeeld een paar rake klappen op.

Snack-Man

2009-04-12T00:00:00.016+02:00

Droomvrouw

2009-04-11T00:00:00.000+02:00

Zoals ik in mijn eerste blogartikel vermeldde, is het woord pieuvre afkomstig uit een roman van Victor Hugo: Les Travailleurs de la Mer. Vier jaar eerder, in 1862, kwam zijn roman Les Misérables uit. Het verhaal is sinds 1907 circa 50(!) maal verfilmd en wordt wereldwijd op de musicalplanken ten tonele gebracht. Vanwege mijn eerder vermelde melancholiefde hier een fragment uit de Engelse versie van het nummer J'avais rêvé (d'une autre vie):

I dreamed a dream in time gone by,

When hope was high and life worth living.

I dreamed that love would never die,

I dreamed that God would be forgiving.

Then I was young and unafraid,

And dreams were made and used and wasted.

There was no ransom to be paid,

No song unsung, no wine untasted.

But the tigers come at night,

With their voices soft as thunder.

As they tear your hope apart

As they turn your dream to shame.

He slept a summer by my side,

He filled my days with endless wonder,

He took my childhood in his stride,

But he was gone when autumn came.

And still I dream he'll come to me

And we will live the years together,

But there are dreams that cannot be

And there are storms we cannot weather.

I had a dream my life would be

So different from this hell I'm living,

So different now from what it seemed,

Now life has killed the dream I dreamed...

The Prestige

2009-04-10T00:00:00.013+02:00

Op 9 maart passeerde The Affirmation de revue op dit blog. Vandaag een ander boek van dezelfde auteur:

The Prestige is de negende roman van de hand van de Brit Christopher Priest. Het 416 pagina's tellende boek kwam uit in 1995 en won onder andere de World Fantasy Award. Het is Priest's bekendste werk, in 2006 op het witte doek gebracht door Christopher Nolan, regisseur van Memento, Batman Begins en The Dark Knight.

The Prestige vertelt het verhaal van twee rivaliserende illusionisten uit de laat 19e eeuw: de aristocratische Rupert Angier en zijn tegenhanger uit de arbeidersklasse, Alfred Borden. Hun vete beïnvloedt zelfs latere generaties in de jaren 1990.

Een raadselachtige familiegeschiedenis intrigeert Andrew Westley en zijn zoektocht naar antwoorden brengt hem bij Kate Angier en het verhaal over de vijandschap van hun voorouders. De roman neemt ons vervolgens zo'n 130 jaar mee terug in de tijd en behandelt, in twee gescheiden secties, de levensverhalen van Alfred Borden en Rupert Angier.

Borden vertelt zijn verhaal op (opzettelijk) verwarrende wijze, in de vorm van een commentaar op een boek over toneelmagie. Op zeker moment verkrijgt de drang om zijn verhaal te vertellen het overwicht en gaat hij gedetailleerd in op zijn leven en op de wedijver met Angier. We komen erachter dat Borden een verbluffende illusie heeft ontwikkeld, die niemand kan doorgronden. Een truc die vervolgens verbeterd wordt door Angier, tot grote woede van Borden.
De verhaalstructuur maakt dan de overstap naar Angier's formelere dagboek. Dit vormt het leeuwendeel van de roman en voert ons door zijn jeugd en zijn eerste stappen in de wereld der goochelarij. Tot een onfortuinlijke ontmoeting met Borden plaatsvindt...

Priest doet zijn verhaal via eerste-persoons-perpectieven uit de doeken, waarbij hij met gemak schakelt tussen zijn prozastijlen voor de twee tijdvakken.

Naast het geven van een inkijkje in de wonderlijke wereld van podiummagie, weet Priest het turn-of-the-century gevoel over te brengen: het loslaten van het oude tijdperk en het omarmen van het nieuwe, gesymboliseerd door de opkomst van elektriciteit. Elektriciteit is haast zelf een personage in de roman: tot leven gewekt door de historische figuur Nikola Tesla, die een ondergeschikte, maar cruciale rol speelt in de vertelling, en versterkt door Angier's verwondering over het fenomeen, die overgaat in fetisjistische bewondering.

The Prestige is een mysterie. Soms denk je een plotwending van mijlenver te zien aankomen, waarop deze vingervlug uit het zicht wordt gewerkt en wordt vervangen door iets onvoorziens. De ideeën die in de roman worden verkend hinten subtiel naar science fiction, maar tegen het einde van het verhaal komen deze elementen openlijk boven water. Dat Priest alle zaken overtuigend geaard weet te houden, is een diepe buiging voor zijn vakmanschap waard. De finale is een knap, meerduidig einde van een fantastisch opgebouwd enigma.

The Prestige is één van de fijnstgeschreven 'andere' science fiction romans die ik heb gelezen. Ook de film is geweldig, zij het met andere plotontwikkelingen dan het boek.

Andere aanraders met vergelijkbare thematiek:

het boek Carter Beats The Devil: speelt zich af in de jaren '20 van de vorige eeuw, de hoogtijdagen van de podiummagie;

de film The Illusionist: een liefdesgeschiedenis in fin de siècle Wenen. Kostuums, Jugendstil, decadentisme en magie.

Liefde schenken

2009-04-08T00:00:00.005+02:00

Woordenstrijd

2009-04-07T00:00:00.005+02:00

Nu alle soldaatjes omlagen, probeerde Kees zijn zusje uit te leggen waarom er 'Moffenhoer!' geschreeuwd moest worden tegen haar inmiddels kaalgeknipte Barbies.

Poezenpoëzie

2009-04-06T00:02:00.007+02:00

In lijn met het Darwin jaar 2009 was het thema van de afgelopen Boekenweek TJIELP TJIELP - De literaire zoo. Een boek heb ik niet gekocht, wel het essay 'Piep' van Midas Dekkers. Dekkers, net als Charles Darwin bioloog van beroep en genie van nature, zou het als zelfverklaard kattenmens goed hebben kunnen vinden met P.C. Hooft. Hier diens 'Lijckdicht op sijne huiskat':

Begraef dees' POES! Ghehact noch worst
Moog' 't stoflijck hulsel verder leiden
In maeg en darm van wie haar vrijden
En lockten aen met graet en korst.

Begraef haar sachtkens: wilt haer staert
Haer vriend'lijck langs de lend'nen vouwen
Onder het claegelijck miauwen
Van ied're Poes in huis en gaerd.

Set wech haer back, set wech haer mand;
Daer was geen dier in 't Naerdens land
So soet besnort, een spinnewiel.

Leegh blijv' haar plaetsken bij den haert.
Haer clene lijf ontvangh' dees' aerd
En God ontvangh' de clene siel.

Uit: Gedichten (ed. F.A. Stoett, 1899-1900)

Botweg scherp

2009-04-05T00:00:00.013+02:00

TV-tip

2009-04-04T00:00:00.015+02:00

NEDERLAND 3

17.02 --ZL@PPELING
17.40 --Sesambol
18.13 --Coco en Jappie
19.18 --in de ballenbak
-----------Humor van de
-----------middelste plank.
19.00 --Testbeeld
-----------Beeldtest.
19.18 --Tegenlicht
-----------Informatief program-
-----------ma voor spookrijders.
20.00 --Circus Pavlov
-----------Waarbij eerst wordt
-----------geapplaudiseerd en
-----------dan pas valt de acro-
-----------baat uit de ringen.
23.17 --Journaal
-----------Journaliteiten.
00.20 --Nieuws
-----------Doodlopende herhaling.

Van pan tot pot

2009-04-03T00:00:00.010+02:00

Voorbereidingen treffen vinden we vaak leuker dan resultaten. Neem iets simpels als eten. Het kiezen van een recept, verzamelen van ingrediënten, tafeldekken, koken en opdienen nemen pakweg vijfmaal zoveel tijd in beslag als de maaltijd zelf. Boeken over eten heten ook geen 'eetboeken', maar 'kookboeken'. Van een dagelijkse kost is koken voor veel mensen een vrijetijdsbesteding geworden. Mensen die veel koken staan ook in hoger aanzien dan mensen die veel eten.

Maar het grootste verschil in de waardering van het 'voor' en het 'na' komt als het eten allang op is. Poepen staat het laagst aangeschreven. De kranten houden er naast een kookrubriek geen poeprubriek op na; poepen doe je stiekem, alsof het illegaal is. Toch is poepen niet minder bevredigend dan eten. Veel mensen komen van het toilet af met een vage glimlach, zo niet met onverholen trots. En terecht, want poepen is een creatief proces. Je maakt iets. Dit in tegenstelling tot eten, wat louter destructief is.

- Wat schaft de pot...? -

Het is waar dat poepen geen prettig gezicht is, maar dat is eten ook niet. Let er maar eens op, tegenover je aan tafel, op al dat gemaal van gebitten, het omspeekselen van elke voedselbrok, die soppende geluiden. Na afloop voel je je opgelaten. Dit in tegenstelling tot het gevoel na een bezoek aan het toilet. Bij het poepen valt er iets van je af. Het is letterlijk ontlasting.

Tastzin

2009-04-02T00:00:00.006+02:00

Bij de eerste boom die Reinier onwennig omhelsde, meende hij een sterk 'Flikker een eind op, man!' te voelen.

De vrouw

2009-04-01T00:00:00.012+02:00

Het grootste mysterie op aarde, de vrouw, is nog altijd niet ontrafeld.

Een overzicht van de huidige stand van de wetenschap:

NATUURKUNDE

Een vrouw kost tijd en geld
Vrouw = Tijd x Geld

Tijd is geld
Tijd = Geld

1 + 2: Vrouw = Geld x Geld = (Geld)²

Geld is de wortel van alle kwaad
Geld = √kwaad'

1 + 2 + 3: Vrouw = (√kwaad')²

Conclusie

: Vrouw = het Kwaad

SCHEIKUNDE

Naam: Vrouw

Symbool: V

Massa: Circa 70 kilogram; er zijn isotopen bekend variërend van 40 tot 250 kilogram

Geografische aanwezigheid: Wereldwijd

Moleculaire structuur: Optimaal bij 90-60-90

Uitzettingscoëfficiënt: Toename recht evenredig aan tijdsverloop

Chemische eigenschappen:
- Sterk magnetisme jegens goud (Au), zilver (Ag), platina (Pt)
- Bereikt snel het kookpunt
- Kan zonder aanleiding bevriezen of ontploffen
- Smelt bij de juiste hoeveelheid aandacht
- Verzuurt of wordt bitter bij onjuist gebruik
- Verhoogde activiteit bij alcoholverzadiging
- Kleurt rood indien ontdekt in natuurlijke staat
- Kleurt groen indien geplaatst naast eenzelfde element van superieure kwaliteit
- Effectief reinigingsmiddel

Fysieke eigenschappen:
- Oppervlakken vaak bedekt met kunststoffen ('cosmetica')
- Kneedbaar indien er druk wordt uitgeoefend op de juiste plaatsen
- Maakt voortdurend geluid, met name 'doe-dit' en 'doe-dat'

Risico's:
- Zeer gevaarlijk in onervaren handen
- Verboden meer dan één specimen in bezit te hebben, maar theoretisch mogelijk er meerdere te onderhouden; Groot ontploffingsgevaar indien deze met elkaar in contact komen

Magische woorden

2009-03-31T00:00:00.001+02:00

Nadat er twaalf cavia's op het podium te pletter waren gegooid, vond de opa van Chiel het wel welletjes met de goochelkunsten van 'Magic Eddy en zijn Beestencircus'.

Huisdieren

2009-03-30T00:00:00.001+02:00

Melancholiefde

2009-03-29T00:00:00.020+01:00

Als je schrijft, kun je met jezelf worden geconfronteerd. Nu ik net in een lijst met liedjes mijn voorkeuren heb uitgesproken, vroeg ik mezelf af: 'Hoeveel herkenning vind ik in trieste liedjes, bijvoorbeeld over een verloren liefde?' Mijn portie. Maar meer dan dat ik geraakt wordt door een element van herkenning, realiseer ik me dat ik een zwak heb voor mooi verwoorde mistroostigheid. In pop songs, in proza, in poëzie.

Ich trat in jene Hallen,
Wo sie mir Treue versprochen;
Wo einst ihre Tränen gefallen,
Sind Schlangen hervorgekrochen.

- Heinrich Heine

Uit: Die Heimkehr (1823-'24)

Logo est omen...?

2009-03-28T00:00:00.010+01:00

Vanavond uit eten geweest bij de Chinees. Dit embleem (ont)sierde de menukaart:
Een traditioneel huisje tegen een ondergaande zon. Hopelijk.

Dzjoekboks

2009-03-27T13:13:00.033+01:00

Vanaf vandaag kun je hier op PIEUVRE ook ♪ muziek ♫ luisteren: onderaan de pagina heb ik een jukebox-widget toegevoegd. De playlist is interactief, oftewel: dien → hier ← je verzoeknummers in!

De j-o-ukebox kun je gewoon op de achtergrond aan laten staan, ook terwijl je bezig bent in een ander tabblad. De indeling is zo goed mogelijk als volgt: rustige nummers bovenaan, gevolgd door pop en dance, en rock en ruig. Per genre op artiestenalfabet. Met de kruisende pijlen rechtsbovenin de speler zet je de afspeelvolgorde op 'willekeurig'.

Er is ruimte voor 200 nummers. Trommelvliesscheurende metal komt er niet in; daarvoor kun je terecht op SpeerVanGer. (Ook een bezoek waard als je houdt van opmerkelijke foto's, taalgrapjes en nutteloze kutfeitjes. Zoals ik.)

Wil je zelf een jukebox aanmaken met je favoriete songs? Dat kan heel eenvoudig. Ga naar playlist.com en leef je uit!

MGMT - Kids

2009-03-26T00:00:00.014+01:00

KIDS

You were a child
Crawling on your knees toward it
Making momma so proud
But your voice was too loud

We liked to watch you laughing
Picking insects off of plants
No time to think of consequences

Control yourself
Take only what you need from it
A family of trees wanted
To be haunted
(2x)

The water is warm
But it's sending me shivers
A baby is born
Crying out for attention

The memories fade
Like looking through a fogged mirror
Decision to decisions are made and not bought
But I thought this wouldn't hurt a lot
I guess not

Control yourself
Take only what you need from it
A family of trees wanted
To be haunted
(3x)

Control yourself
Take only what you need from it
A family of trees

MGMT - Kids
Oracular Spectacular (2007)

TV-tip

2009-03-25T00:00:00.010+01:00

FRANKRIJK 5

20.38 --RATATOUILLE
-----------Filmdrama (F/'97) van
-----------Alain Billen, met David
-----------Entrecoté, Anne-Franca
-----------Enguerre e.a.
-----------Jean-Pierre ontdekt tot zijn
-----------ongenoegen, maar iemand
-----------is hem voor. Stella be-
-----------geeft zich daarom in het
-----------holst van de nacht. Als ze
-----------besluit kaas te gaan maken,
-----------barst de bom, met alle
-----------gevolgen en meer. - Niet
-----------geschikt voor kijkers.

The Karate Kid

2009-03-24T00:00:00.008+01:00

De pechvogel van 10 maart is nog in leven, dankzij de karate-techniek 'de kraanvogel'. Hier toegepast op een overmoedig vlerkje met haantjesgedrag:

Veel mensen zullen deze stand associëren met de ultieme actie in de sleutelscène van The Karate Kid. De stijl die Mr. Miyagi in de film onderwijst, heet Okinawa gōjū-ryū karate-do, gekenmerkt door 'zachte' cirkeltechnieken in de verdediging en harde, directe technieken in de aanval. Zacht: 'Wax on, wax off', wat de oude baas een gepoetste auto oplevert en Daniel-san helpt de techniek onbewust in zijn instinctieve spiergeheugen te registreren. Hard: de maegeri naar de kin waarmee de slechterik in de film knockout wordt getrapt.

In eerdere artikelen heb ik kort al eens gerefereerd aan karate. Ik heb het geluk gehad lange tijd te mogen trainen onder Chris de Jongh, voormalig wereldkampioen in deze discipline. Hij is fysiotherapeut, dus ook de anatomische aspecten van karate (alsmede van mogelijke aanvallers) werden wekelijks deskundig in de dojo met ons doorgenomen.

Aan de sensei, sempai en leden van de Stichting voor Japanse en Okinawaanse Krijgskunsten: domo arigato gozaimasu!

Eensgezind

2009-03-23T00:00:00.014+01:00

Fons kon zo lang en uitdrukkingsloos van de brug het water in kijken, dat zelfs de eenden blij waren als-ie weer was opgesodemieterd.

What's in a name...?

2009-03-22T00:00:00.044+01:00

Misdaadverslaggever c.q. crime fighter Peter R. de Vries heet voluit Peter Rudolf de Vries. Dat middeninitiaal staat dus niet voor Reporter of Rechercheur. Misschien voelt de nasale BN'er van SBS en RTL zich opgelaten de naam Rudolf te moeten delen met een rendier met een rode neus, maar hij had zijn tweede naam m.i. ook kunnen weglaten. De 'R.' is meer een decadent bijvoegsel dan een afkorting.

Initialisten vinden we in ons land m.n. in literaire kring: Annie M.G. Schmidt, Drs. P. en A. F. Th. van der Heijden maken deel uit van dit gezelschap. Zonder de vertrouwde initialen klinken hun namen 'kaal'. Laatstgenoemde brengt tegenwoordig zelfs boeken uit onder uitsluitend de initialen van zijn voornamen. Dat is iemand als W. F. Hermans nooit gelukt. Uit de Nederlandse kunstwereld kennen we verder Wim T. 'Ernie van Sesamstraat' Schippers en Hans G. 'Eric de Noorman' Kresse.

In de VS wonen meer initialisten dan in NL. Het gebruik van initialen is er een probaat middel om de ene Jan-met-de-korte-achternaam van de soms talloze anderen te onderscheiden. Denk aan senior en junior Bush: George Herbert Walker Bush en zijn zoon George (voorheen: Johnnie) Walker Bush. Deze laatste wordt ook wel Dubya genoemd, naar zijn initiaal 'W.'.

De namen die schuilgaan achter de initialen van Franklin D. Roosevelt en John F. Kennedy, a.k.a. JFK, zijn bekend. Dwight D(avid) Eisenhower en Lyndon B(aines) Johnson worden ook altijd genoemd met middeninitiaal. Zij illustreren een basisvereiste voor succesvol initialisme: dat 90% van de buitenstaanders geen idee heeft waar het initiaal voor staat.

Dan is er nog het verschijnsel van het initiaal dat helemaal niet verwijst naar een naam, zoals bij Harry S Truman. 'S' is zijn volledige tweede naam en geen afkorting. Dit schijnt een vaker voorkomend gebruik te zijn in Amerikaanse families van Schots-Ierse afkomst, en ook onder de Amish, die de eerste letter van de meisjesnaam van de moeder gebruiken als tweede naam voor zoons en dochters.

Er zijn ook personen die hun tweede naam blijkbaar zó mooi vinden dat ze hun voornaam terugbrengen tot een initiaal: auteurs F. Scott Fitzgerald en E. Annie Proulx, filmmaker M. Night Shyamalan, FBI-baas J. Edgar Hoover, Scientology-baas L. Ron Hubbard en Homer Simpson's baas C. Montgomery Burns. En nu ik toch een fictieve initialist noem, dan ook deze: Wile E. Coyote, 'Mad' Alfred E. Neuman en Olivier B. Bommel.

Een greep uit alleen mijn eigen boekenkast levert al meer dan een handvol initialisten op, met soms dubbele of zelfs driedubbele initialen: J.R.R. Tolkien, George R.R. Martin, Philip K. Dick, Arthur C. Clarke, Ursula K. Le Guin, C.S. Lewis, J.K. Rowling, D.H. Lawrence, J.D. Salinger, T.S. Eliot, e.a.

De muziekindustrie doet ook volop aan initialisme en wordt nog overtroefd door Hollywood. De lijst is schier eindeloos, maar wie het vermelden waard zijn: E.T., 007's M en Q en i.h.b. The A-Team's B.A., een rol van Mr. T.

Was getekend:
J.L.

Tekstballon

2009-03-21T00:01:00.011+01:00

(Meer dan 1000 woorden...)
ϟ

Batman beunt bij

2009-03-21T00:00:00.018+01:00

Miljardair Bruce Wayne had blijkbaar voornamelijk een aandelen-
kapitaal. Hij is over de kop gegaan, maar hángt niet op de kop,
zoals een vleermuis betaamt.

Kunst uit de doeken: Fornuisschilderij

2009-03-20T00:00:00.016+01:00

Fornuisschilderen:
een onbewuste schilderkunstvorm die tijdens het koken plaatsvindt. Abstract, Minimalisme en Pointillisme zijn de meest gangbare stromingen. Minder populair is de variant Body Paint. De meeste fornuizen hebben ruimte voor vier paletten. Een kwast en ezel zijn niet nodig, maar als je er een bént, is de kans op een fornuisschilderij groot. Veel fornuisschilders werken uit de (te) losse pols.

De Aardappeleters - Wassily Pandinsky

Het Laatste Avondmaal - Forneille

Zonnebloemen(olie) - Johannes Verfmeer

Andy Warhoofd - Jackson Pollepel

Hotelgasten

2009-03-19T00:00:00.018+01:00

Statler & Waldorf
Heerlijk, deze twee oude baasjes die bekend staan om het leveren van ironische kritiek vanaf het balkon van The Muppet Show. Eén van hun bijdragen aan het steengoede openingsnummer:

♪

Why do we always come here?
I guess we'll never know...
It's like a kind of torture,
to have to watch the show!
♫

The Long Walk

2009-03-18T00:01:00.018+01:00

The Long Walk is een verhaal van Richard Bachman (pseudoniem van Stephen King) over 100 jonge mannen - Walkers - die deelnemen aan een duurloop. Wie als laatste overblijft, wint The Prize...
Haken en ogen:
- dag en nacht doorlopen in een tempo van vier mijl per uur;
- alleen 's ochtends wat rantsoen;
- overtredingen worden bestraft met een Ticket, een waarschuwing;
- na drie waarschuwingen word je doodgeschoten.

Welke boektitel schiet jou te binnen bij het zien van bovenstaand plaatje? Reageer! Als het kan inclusief blurb.

Wipstoel

2009-03-18T00:00:00.089+01:00

Buitenzinnig

2009-03-17T00:00:00.026+01:00

Met haar asymmetrische kapsel en haar fluisterstem wekte Ans zo veel irritatie op bij de nukkige slager dat ze het op een hollen moest zetten.

Kunst uit de doeken: Mucha

2009-03-16T00:00:00.037+01:00

In alle culturen brengen mensen zoveel tijd als ze zich kunnen veroorloven door met activiteiten die, gezien in het licht van overleving en voortplanting, nutteloos lijken. Ze maken muziek, ze zingen, ze dansen. Ze houden een blog bij. Of ze beschilderen oppervlakken.

"Life imitates art" is een bekend aforisme van Oscar Wilde. Precies die hoop had de Tsjechische kunstenaar Alfons Maria Mucha (*1860 - †1939) voor ogen toen hij besloot een verblufffend epos op canvas te stellen. Dat hij door historisch significante episodes uit het Slavische verleden uit te beelden toekomstige generaties lessen in integriteit, moed en idealisme zou kunnen bieden.

Maar laten we deze spoedcursus bij het begin beginnen.

VAN GRAFISCH...

De Art Nouveau-beweging, waarvan Mucha één van de grote exponenten was, richt zich op de ontwikkeling van decoratieve schema's en gestileerde patronen. Binnen deze beweging ontwikkelde hij de Style Mucha met eigen, unieke attributen. De belangrijkste van deze is de ornamentele curve.
Voor Mucha was het onderwerp van de voorstelling altijd het uitgangspunt. Het onderwerp moest zich lenen voor de creatie van een stel motieven die op traditionele thema's gebaseerd waren, meestal ontleend aan de natuurwereld. Zo had zijn eerste serie platen, geproduceerd in 1896, als thema de vier seizoenen: onschuldige lente, zwoele zomer, vruchtbare herfst en ijzige winter.

Mucha bleef op deze manier werken, met meestal twee of vier variaties op de meest uiteenlopende thema's en zo ontstond een reeks uiterst succesvolle platen. Zijn decoratieve stijl werd in deze periode ontwikkeld, tijdens de creatie van series als De kunsten (1898), De uren van de dag (1899) en De edelstenen (1900). De combinatie van sterk gestileerde botanische elementen en beeldschone vrouwen was de uitdrukking van een blije levensvisie die door het publiek van die dagen zeer werd gewaardeerd. Mucha's primaire streven bleef altijd dat hij een combinatie moest vinden van schoonheid en goedheid.

... TOT SLAVISCH

Alfons Mucha is dus vooral bekend als tekenaar en graficus. Zijn opleiding aan de Akademie der bildenden Künsten München had hem echter ook de benodigde vaardigheden bijgebracht om als schilder te kunnen werken. Tijdens de jaren '90 van de 19e eeuw had Mucha het erg druk met zijn grafische werk. Desondanks wist hij zich als schilder te uiten in vrije portretstudies. Pas in de jaren na de eeuwwisseling kreeg hij de ruimte om andere stijlen te ontwikkelen, totdat hij zich ten slotte op zijn grootste project begon te concentreren van een serie doeken gebaseerd op de geschiedenis en voorgeschiedenis van de Slaven. Op dat punt in zijn carrière begon hij op groot formaat met olieverf te schilderen.

Het mysterieuze Vrouw in de wildernis uit 1923 bewijst dat Mucha zeer bedreven was in dit genre, waarin hij realisme en symbolisme combineert voor de creatie van iets dat veel substantiëler en boeiender is dan zomaar een variatie op het traditionele historiestuk. De volle mogelijkheden verwezenlijkte Mucha in de cyclus van 20 grote doeken die de worstelingen en aspiraties van de Slavische volkeren zouden uitbeelden:
het Slavisch epos.

Het project is monumentaal, zowel in omvang als in thematiek. Sommige doeken zijn zes bij acht meter groot. De serie overspant meer dan 1000 jaar van de Slavische geschiedenis, beginnend met twee scènes die een mythologisch verleden uitbeelden en eindigend met De apotheose van de Slaven uit 1926, dat de definitieve triomf van de Slavische volkeren in hun vrijheidsstrijd tegen onderdrukkers verheerlijkt. Stuk voor stuk zijn het uitgesproken emblematische scènes die zorgvuldig geselecteerd zijn op hun morele, allegorische, religieuze, militaire en culturele inhoud. Ze zijn qua techniek visionair te noemen, vol symbolische figuren die onstoffelijk zweven, terwijl andere figuren je recht in de ogen kijken en dwingen tot overpeinzing en deelname.

TV-tip

2009-03-13T00:00:00.034+01:00

NAT. GEOGRAPHIC

18.04 --Rex Hunt's Fishing Adventures
-----------Vandaag: De rolmops
19.45 --Tales of The Living Dead
-----------Afl. 3: Bejaardenhuis 'De Ment'
20.49 --Animals A-Z: Butterfly
-----------De botervlieg
21.09 --Animals A-Z: Snake
-----------De snaak
21.30 --Megastructures
-----------'Frau Wechselbecher'
22.14 --Medical Mysteries
-----------Bloedend tandvlees
23.20 --Who Killed Jeffrey Droplel?
-----------'Piet van der Tuin'

Van de kook

2009-03-12T00:00:00.014+01:00